جنگ مسیر سرمایه گذاری در خلیج فارس را تغییر داد؛ نقشه جدید برای پول اعراب

جیب نیوز-  لحظه‌های ناگهانی خشونت می‌توانند مسیر تاریخ را برای همیشه تغییر دهند. پیش از سال ۱۹۹۰، کویت نگین درخشان همسایگانش بود؛ جامعه‌ای باز، با نظام سیاسی مشارکتی و زیرساخت‌های مدرن. اما با ورود تانک‌های عراقی در جنگ اول خلیج فارس، چیزی عمیق‌تر از ساختمان‌ها در این کشور فرو ریخت. آن ضربه روانی عمیق، دهه‌ها پیشرفت را به عقب بازگرداند.

به گزارش زومان به نقل از بلومبرگ، اکنون با حرکت موشک‌های ایرانی در آسمان خلیج فارس، تاریخ تهدید می‌کند که همان درسِ تلخ را برای کویت تکرار خواهد کرد. حملات تلافی‌جویانه ایران در پاسخ به حملات آمریکا و اسرائیل، همسایگان عرب را در بهت فرو برده است.

امارات، عربستان، بحرین، قطر و کویت هدف قرار گرفته‌اند و حتی عمان که سال‌ها میانجی معتمد منطقه بود نیز در امان نمانده است. هرچند سیستم‌های پدافندی منطقه بیشتر پرتابه‌ها را رهگیری کرده‌اند، اما فرودگاه‌ها، بنادر و مسیرهای حیاتی انرژی فلج شده و تلفاتی در امارات و عربستان ثبت شده است. این جنگ ثابت کرد که خاورمیانه با وجود رشد انرژی‌های نو، همچنان قطب بی‌بدیل انرژی جهان است و رویای «جزیره باثبات و مرفه»، در برابر طوفان‌های منطقه‌ای بسیار شکننده است.

 این ضربه روانی ممکن است نحوه استفاده کشورهای حاشیه خلیج فارس از ثروت عظیمشان را تغییر دهد. سرمایه‌هایی که پیش‌تر به سمت املاک لوکس یا سیلیکون‌ولی می‌رفت و با خرید اوراق قرضه، هزینه وام گرفتن آمریکا (سودی که دولت آمریکا برای جذب سرمایه می‌پردازد) را پایین نگه می‌داشت، اکنون مسیر دیگری می‌یابد.

کشورهای منطقه حتی در زمان صلح نیز از بزرگ‌ترین خریداران سلاح بودند، اما جنگ سال ۲۰۲۶ این روند را تشدید کرده است. در ۴ روز نخست جنگ، از میان ۱۹۶ موشک ایرانی و هزار پهپادی که به سوی امارات شلیک شد، تنها تعداد انگشت‌شماری از تور دفاعی عبور کردند.

این کارایی باعث می‌شود خریدهای تسلیحاتی افزایش یابد. در عین حال، تهدیدها فراتر از ایران است. اسرائیل نشان داده که برای حمله به اهداف خارجی آمادگی بیشتری دارد؛ چنان‌که در سپتامبر۲۰۲۶، یک حمله اسرائیلی منجر به کشته شدن یک نظامی قطری در دوحه شد.

اعتماد به چتر امنیتی واشنگتن نیز با تردیدهای جدی روبه‌رو است. وقتی دونالد ترامپ در سال ۲۰۲۵ به کاخ سفید بازگشت، رهبران خلیج فارس با وعده تریلیون‌ها دلار سرمایه‌گذاری و افزایش تولید نفت به استقبال او رفتند تا امنیت بخرند. اما تنها یک ماه بعد، اسرائیل جنگی را آغاز کرد و در سپتامبر ۲۰۲۵ حملات به دوحه رسید. وقتی واشنگتن مجبور به انتخاب شد، اسرائیل را برگزید؛ درست مانند سال ۲۰۱۹ که در برابر نصف شدن یک‌شبه تولید نفت عربستان سکوت کرده بود.

این بحران همزمان انرژی، سرمایه و مسیرهای تجاری را مختل کرده است. تنگه هرمز که مسیر عبور حدود یک‌پنجم نفت جهان است، عملاً بسته شده است. این انسداد، یک گلوگاه خطرناک را آشکار کرد و ارزش مسیرهای جایگزین مانند خط لوله شرق به غرب عربستان و مسیر فجیره در امارات را نشان داد. هر دو مسیر هرمز را دور می‌زنند و احتمالاً شاهد سرمایه‌گذاری‌های عظیمی خواهند بود.

در مقابل، کشورهایی چون بحرین، کویت و قطر به دلیل جبر جغرافیا راه مستقلی برای دور زدن هرمز ندارند. قطر که گاز خود را به صورت گاز مایع یا LNG (گازی که برای حمل با کشتی به شدت سرد و مایع می‌شود) صادر می‌کند، تنها مرز زمینی‌اش با عربستان است. از سوی دیگر، عمان با دسترسی به دریای عرب در وضعیت بهتری قرار دارد.

 نیاز به مسیرهای عبوری، همکاری منطقه‌ای را به یک الزام تبدیل کرده، اما تاریخچه سیاسی مانع بزرگی است. در سال ۲۰۱۷، عربستان، امارات و بحرین قطر را تحریم کردند و این تنش تا زمان آشتی در سال ۲۰۲۱ ادامه یافت. درست پیش از آغاز حملات در سال ۲۰۲۶ نیز، عربستان و امارات به سمت اختلافی جدی حرکت می‌کردند.

این کشورها در عین اشتراکات فرهنگی، رقبای سرسخت اقتصادی نیز هستند. همه آن‌ها برای رهایی از وابستگی به نفت، روی حوزه‌هایی چون گردشگری، لجستیک و هوش مصنوعی (سیستم‌های کامپیوتری پیشرفته که تفکر انسانی را شبیه‌سازی می‌کنند) سرمایه‌گذاری کرده‌اند. جنگ ممکن است این رقابت‌ها را، حتی در زمینه خرید سیستم‌های دفاعی محدود، به تقابل تبدیل کند.

 تأثیر این جنگ حتی به معماری و زندگی روزمره نیز رسیده است. با به صدا درآمدن آژیرهای خطر، ساکنان برج‌های لوکس خلیج فارس متوجه شدند که پنجره‌های تمام‌شیشه‌ای در طبقه چهلم، هیچ امنیتی در برابر امواج انفجار ندارند.

اما پرسش نگران‌کننده‌تر در سطح کلان مطرح است. با کاهش اعتماد به آمریکا، رفتار تهاجمی اسرائیل و تهدیدهای منطقه‌ای، احتمال روی آوردن کشورهای خلیج فارس به برنامه‌های هسته‌ای بومی تقویت شده است.

در نهایت، سایه فرسودگی کویت پس از حمله عراق که با پدیده فرار سرمایه (خروج گسترده و سریع پول و دارایی از کشور به دلیل ترس) روبه‌رو شد، اکنون بر سر کل منطقه سنگینی می‌کند. حتی اگر جنگ فردا پایان یابد، خلیج فارس دیگر آن منطقه پیش از بحران نخواهد بود.