آلمان؛ پیشتاز انرژی پاک و پیشگام برق گران
به گزارش ایسنا، گزارش اندیشکده انرژی «امبر» (Ember) نشان میدهد آلمان یکی از رهبران جهانی توسعه انرژی بادی و خورشیدی است و در سال ۲۰۲۵، حدود ۵۹ درصد برق خود را از منابع پاک تامین کرده است.
از زمان اجرای قانون مهم انرژیهای تجدیدپذیر آلمان در سال ۲۰۰۰، سهم برق تولیدی از منابع انرژی بادی و خورشیدی از کمتر از دو درصد، به نزدیک ۴۵ درصد در سال گذشته افزایش یافته است. در همین حال، سهم زغالسنگ که اغلب آلایندهترین منبع تولید انرژی شناخته میشود، با رقم بیش از نیمی از برق آلمان، به ۲۱ درصد کاهش یافته است.
«امبر» اعلام کرد که آلمان در سال ۲۰۲۵ بیش از هر کشور عضو اتحادیه اروپا از انرژی بادی و خورشیدی، برق تولید کرد و بیش از یکچهارم کل تولید برق بادی و خورشیدی اتحادیه اروپا را به خود اختصاص داد. با این حال، تحلیل جدید شرکت انرژی «وانکومافایو» (۱KOMMA۵°) نشان میدهد، آلمان همچنان یکی از بالاترین قیمتهای برق را در اتحادیه اروپا دارد.
رتبهبندی قیمت برق در اتحادیه اروپا
بر اساس دادههای یورواستات برای نیمه دوم سال ۲۰۲۵، میانگین قیمت برق در اتحادیه اروپا با احتساب مالیاتها و عوارض حدود ۰.۲۹ یورو به ازای هر کیلوواتساعت بود، اما خانوارهای آلمانی به طور متوسط ۰.۳۹ یورو برای هر کیلوواتساعت پرداخت میکنند.
طبق دادههای شرکت انرژی «وانکومافایو»، ایرلند که در سال ۲۰۲۵ به طور رسمی تولید برق با زغالسنگ را متوقف کرد، با قیمت ۰.۴۰ یورو به ازای هر کیلوواتساعت در صدر گرانترین قیمت برق در کشورهای اتحادیه اروپا قرار دارد. پس از آن آلمان با ۰.۳۹ یورو و بلژیک با ۰.۳۵ یورو قرار گرفتهاند. دانمارک و اتریش هر دو با ۰.۳۳ یورو، جمهوری چک با ۰.۳۲ یورو و ایتالیا با ۰.۳۰ یورو در ردههای بعدی هستند.
رومانی نیز ۰.۲۹ یورو، قبرس ۰.۲۸ یورو و کشورهای سوئد، لهستان، اسپانیا و لوکزامبورگ هر کدام ۰.۲۷ یورو به ازای هر کیلوواتساعت برق پرداخت میکنند. قیمت برق در فرانسه و هلند ۰.۲۶ یورو، در لتونی ۰.۲۵ یورو، در پرتغال و یونان ۰.۲۴ یورو و در استونی و فنلاند ۰.۲۳ یورو است.
همچنین اسلوونی با ۰.۲۱ یورو، لیتوانی با ۰.۲۰ یورو، اسلواکی با ۰.۱۹ یورو، کرواسی با ۰.۱۷ یورو، بلغارستان با ۰.۱۴ یورو و مالت با ۰.۱۳ یورو در میان کشورهای ارزانتر قرار دارند و مجارستان با ۰.۱۱ یورو به ازای هر کیلوواتساعت، کمترین قیمت برق را در اتحادیه اروپا دارد.
چرا قیمت برق در آلمان بالاست؟
با وجود رشد چشمگیر انرژیهای تجدیدپذیر، قیمت برق در آلمان همچنان به سوختهای فسیلی وابسته است. دلیل این موضوع اصلی به نام «اصل ترتیب شایستگی» است که بر اساس آن، قیمت برق با توجه به گرانترین نیروگاهی تعیین میشود که هنوز برای پاسخگویی به تقاضا مورد نیاز است.
بنابراین، اگر انرژی پاک نتواند به تنهایی نیاز برق آلمان را تامین کند، نیروگاههای گرانتر مانند زغالسنگ یا گاز وارد مدار میشوند.
افزایش ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر میتواند این مشکل را کاهش دهد. نمونه موفق آن اسپانیاست که رشد تولید برق بادی و خورشیدی از سال ۲۰۱۹ تاکنون تاثیر نیروگاههای فسیلی بر قیمت برق را ۷۵ درصد کاهش داده است.
سهم برق بادی و خورشیدی اسپانیا در سال ۲۰۲۵ تقریبا مشابه آلمان بود، اما منابع پاک دیگری مانند برقآبی و هستهای وابستگی این کشور به سوختهای فسیلی را به میزان قابل توجهی کاهش دادهاند. سال گذشته ۷۵ درصد برق اسپانیا از منابع پاک تامین شد، در حالی که این رقم در آلمان ۵۹ درصد بود.
طبق گزارش «پیشرفت انرژی پاک» موسسه «مونتل»، ترکیب تولید برق آلمان پس از خروج تدریجی از انرژی هستهای دچار تحول بزرگی شده است.
در سال ۲۰۲۲، نیروگاههای هستهای ۶.۶ درصد از کل برق آلمان را تولید میکردند. هرچند انرژی هستهای به دلیل تولید پسماندهای خطرناک با انتقادهای زیستمحیطی روبهرو است، اما معمولا در دسته انرژیهای کمکربن قرار میگیرد. حذف این منبع پایدار و کمکربن شکاف بزرگی ایجاد کرد که باید به سرعت از طریق سوختهای فسیلی یا توسعه سریعتر انرژیهای تجدیدپذیر جبران میشد.
کارشناسان معتقدند با ادامه رشد انرژی بادی و خورشیدی، نتایج این «شتاب دوباره» در سال ۲۰۲۶ بیشتر نمایان خواهد شد زیرا جایگزینی سوختهای فسیلی همچنان ادامه دارد.
چرا آلمان انرژی پاک را هدر میدهد؟
یانیک شال، بنیانگذار شرکت «وانکومافایو» میگوید: مشکل آلمان این نیست که برق ارزان بادی و خورشیدی زیادی دارد، بلکه مشکل این است که سیستم از انعطافپذیری کافی برخوردار نیست.
سال گذشته آلمان حدود ۴۳۵ میلیون یورو برای محدودسازی تولید انرژیهای تجدیدپذیر هزینه کرد. این فرآیند شامل خاموش کردن عمدی نیروگاهها در مناطقی بود که تولید برق بیش از نیاز شبکه داشتند و همزمان افزایش تولید در مناطق دیگر را رقم زد.
به تولیدکنندگانی که امکان تزریق برق تولیدی خود به شبکه را ندارند، خسارت و برای جبران کمبود برق در نقاط دیگر نیز به برخی نیروگاهها مبالغی پرداخت میشود. این وضعیت معمولا در روزهای آفتابی و بادی رخ میدهد که تولید برق از ظرفیت شبکه انتقال بیشتر میشود. در چنین شرایطی، حتی ممکن است قیمت برق منفی شود.
رفع این مشکل آسان نیست، زیرا شبکه برق اروپا در زمانی طراحی شده که تولید برق عمدتا در نیروگاههای بزرگ و متمرکز انجام میشد اما انرژی بادی و خورشیدی اغلب در مناطق دورافتاده تولید میشود و انتقال آن به خانهها و محلهای کار همیشه امکانپذیر نیست.
سیستمهای ذخیرهسازی انرژی با باتری به عنوان یکی از مهمترین راهحلها برای جلوگیری از هدررفت انرژی پاک مطرح شدهاند. بر اساس گزارش «انجمن انرژی خورشیدی اروپا» در سال ۲۰۲۶، اگرچه ظرفیت باتریهای اتحادیه اروپا از سال ۲۰۲۱ تاکنون بیش از ۱۰ برابر شده و به بیش از ۷۷ گیگاواتساعت رسیده است، اما هنوز فاصله زیادی با اهداف مورد نیاز دارد.
برای دستیابی به اهداف سال ۲۰۳۰، اتحادیه اروپا باید طی پنج سال آینده یک بار دیگر ظرفیت ذخیرهسازی باتری خود را ۱۰ برابر کرده و آن را به حدود ۷۵۰ گیگاواتساعت برساند. در سال ۲۰۲۵، بیش از ۶۰ درصد ظرفیت جدید باتریهای ذخیرهسازی در پنج بازار اروپایی نصب شد که آلمان و ایتالیا در صدر این رقابت قرار داشتند.
نقش مالیاتها در گرانی برق آلمان
بخش مهمی از قیمت بالای برق در آلمان به هزینههای شبکه و مالیاتها مربوط میشود. نتایج ارزیابی شرکت «وانکومافایو» نشان میدهد، اگر این مالیاتها و هزینههای جانبی وجود نداشت، خانوارهای آلمانی فقط ۰.۲۶ یورو به ازای هر کیلوواتساعت پرداخت میکردند؛ رقمی که حتی از بلژیک، لوکزامبورگ و هلند نیز کمتر است.
بر اساس گزارش یورونیوز، یانیک شال میگوید: اگر بتوانیم اقداماتی مانند خاموش و روشن کردن مکرر نیروگاهها برای متعادلسازی شبکه را کاهش دهیم، هزینههای شبکه به شکل قابلتوجهی کم خواهد شد. همچنین به جای خاموش کردن نیروگاهها و پرداخت خسارت، میتوان با یک سامانه هوشمند، برق را میان باتریها و مصرفکنندگان انعطافپذیر جابهجا کرد. این کار در بلندمدت هزینههای شبکه را برای همه کاهش میدهد.
