از بازار پلاستیک چه خبر؟/ وقتی گرانی به کمک محیط زیست میآید!
جیب نیوز- این روزها شاهد افزایش قابلتوجه قیمت کیسهها و ظروف پلاستیکی در بازار و همچنین محدودیت استفاده از کیسه در برخی از صنوف هستیم این امر هر چند موجب تغییر تدریجی الگوی خرید شهروندان خواهد شد، اما باید دید تولید این محصولات دچار تغییراتی شده یا خیر؟ که رئیس اتحادیه سازندگان پلاستیک پاسخ داد: افزایش قیمتها ناشی از عدم مدیریت صحیح عرضه مواد پلمیری در بورس کالا و ایجاد تقاضای کاذب در بازار است، نه تولید.
به گزارش ایسنا، بررسیهای میدانی از نانواییها و فروشگاههای عرضه محصولات پلاستیکی در سطح شهر، از بروز تغییراتی در قیمت و نحوه عرضه این اقلام در هفتههای اخیر حکایت دارد؛ تغییراتی که بهصورت تدریجی اما ملموس در حال نمایان شدن در بازار مصرف است.
افزایش چندبرابری قیمت کیسه در نانواییها
مشاهدات نشان میدهد قیمت کیسههای پلاستیکی در برخی نانواییها نسبت به گذشته با افزایش قابل توجهی همراه شده، این در حالی است که تا پیش از این، کیسهها با قیمت حدود ١٠٠٠ تا ٢٠٠٠ تومان عرضه میشد، اما اکنون در برخی واحدها قیمت آن به دانهای ٨٠٠٠ تومان رسیده است.
در برخی نانواییها نیز استفاده از کیسه با محدودیت همراه شده و از مشتریان درخواست میشود برای دریافت نان، کیسه همراه داشته باشند یا از تعداد کمتری کیسه استفاده کنند.
افزایش قیمت و محدودیت در فروش ظروف یکبار مصرف
بررسی فروشگاههای عرضه ظروف یکبار مصرف نیز نشان میدهد قیمت برخی اقلام پرمصرف، بهویژه ظروف پلاستیکی مورد استفاده در مراسم و نذری، با افزایش مواجه شده است. بهطور مشخص، قیمت برخی از این ظروف که پیشتر در حدود ۱۰ هزار تومان بود، اکنون به حدود ۱۵ هزار تومان رسیده است.
همچنین در برخی فروشگاهها، محدودیتهایی در تعداد فروش به هر مشتری اعمال شده است؛ بهطوری که فروشندگان از عرضه بیش از میزان مشخص خودداری میکنند.
روایت فروشندگان از کاهش عرضه
برخی فروشندگان در گفتوگو با ایسنا، از کاهش یا نامنظم بودن تامین این اقلام خبر میدهند. به گفته آنان، روند تامین کالا نسبت به گذشته با وقفههایی همراه شده و همین موضوع بر نحوه عرضه تاثیر گذاشته است.
پیوند با زنجیره تأمین مواد اولیه
بررسیها نشان میدهد که این تغییرات میتواند با نوسانات ایجادشده در زنجیره تامین مواد اولیه صنایع پتروشیمی مرتبط باشد؛ صنایعی که تامینکننده اصلی مواد اولیه تولید محصولات پلاستیکی بهشمار میروند.
در مجموع، آنچه در سطح بازار قابل مشاهده است، بروز تغییراتی در قیمت و نحوه عرضه برخی اقلام پلاستیکی است که در نانواییها و فروشگاهها نمود پیدا کرده و بهصورت مستقیم بر سبد مصرف روزانه شهروندان اثر گذاشته است.
اکبر مشهدیزاده – رئیس اتحادیه سازندگان و فروشندگان پلاستیک، نایلون و ملامین – درباره افزایش قیمتها در این حوزه اظهار کرد: افزایش قیمتهایی که در بازار مشاهده میشود، منشا تولیدی ندارد و متاسفانه بخشی از عدم مدیریت صحیح عرضه مواد پلمیری در بورس کالا و ایجاد تقاضای کاذب است که در بازار صورت میگیرد.
وی افزود: در پی شرایط جنگ تحمیلی، برخی از نیروگاهها و مجتمعهای پتروشیمی دچار آسیب شدند، اما این واحدها دارای موجودی انبار بودند و از این جهت کمبود جدی ایجاد نشده است. آنچه رخ داده، بیشتر به التهاب روانی بازار بازمیگردد و ارتباط مستقیمی با واحدهای تولیدی پایین دستی پتروشیمی ندارد.
رئیس اتحادیه سازندگان و فروشندگان پلاستیک با اشاره به وضعیت تامین مواد اولیه گفت: در حال حاضر، در بورس کالا مواد اولیه عرضه میشود، اما در بورس کالا سقف قیمت رقابت نمیشود. مواد پلیمری تا ۲۰۰ درصد بالاتر از قیمت پایه توسط واحدهای تولیدی خریداری می شود که این موضوع یکی از دلایل اصلی افزایش قیمتهاست.
مشهدیزاده درباره چشمانداز بازار تصریح کرد: اگر پتروشیمیها بتوانند حتی با ۴۰ تا ۵۰ درصد ظرفیت خود در برخی از مواد پلیمری تولید داشته باشند، نیاز بازار داخلی تامین خواهد شد؛ چراکه پیش از این، حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد برخی مواد به صادرات اختصاص داشت. در چنین شرایطی، با مدیریت صحیح، امکان تنظیم بازار و کاهش التهاب وجود دارد.
وی ادامه داد: برخی از مواد حتی در شرایط عادی نیز با محدودیت تولید مواجه بودند، اما با مدیریت مناسب میتوان این چالشها را کنترل کرد. در صورتی که واحدهای پتروشیمی سریعتر به مدار تولید بازگردند، عرضه و تقاضا به تعادل رسیده و قیمتها نیز کاهش خواهد یافت.
رئیس اتحادیه سازندگان و فروشندگان پلاستیک در پاسخ به مشاهدات میدانی درباره افزایش قیمت کیسههای پلاستیکی در برخی نانواییها گفت: متاسفانه در برخی موارد، حتی در شرایط عادی نیز نانواییها از محل فروش پلاستیک سودهای قابل توجهی کسب میکنند و گاهی بین ۵۰ تا ۷۰ درصد سود روی آن میکشند.
وی افزود: پیش از افزایش قیمتها، هر کیلو پلاستیک حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار تومان بود، اما اکنون به حدود ۴۰۰ هزار تومان رسیده است. با این حال، انتظار میرود در شرایط فعلی، فروشندگان از افزایش بیش از حد قیمتها خودداری کنند و فشار مضاعفی به مصرفکننده وارد نشود.
مشهدیزاده تاکید کرد: افزایش قیمت پلاستیک تنها محدود به نانواییها نیست و بر صنایع مختلف از جمله صنایع غذایی، خودروسازی و بستهبندی تاثیر میگذارد، چراکه این مواد جزو ملزومات اصلی بسیاری از تولیدات هستند.
وی درباره راهکارهای مدیریت بازار گفت: اگر عرضه بهصورت مناسب انجام شود و از شکلگیری تقاضای کاذب جلوگیری شود، میتوان بازار را تا حد زیادی کنترل کرد. همچنین باید نظارت بر بورس کالا افزایش یابد، چراکه در گذشته اگر میزان رقابت از ۱۵ تا ۲۰ درصد فراتر میرفت، معاملات ابطال میشد، اما اکنون چنین محدودیتی بهدرستی اعمال نمیشود.
رئیس اتحادیه سازندگان و فروشندگان پلاستیک در پایان ابراز امیدواری کرد که با مدیریت بهتر در حوزه پتروشیمی و همکاری نهادهای مرتبط، قیمتها در آینده نزدیک به تعادل برسد.
بازخوانی مصرف پلاستیک در سایه تحولات اخیر
افزایش قیمت و محدودیت در عرضه کیسهها و ظروف پلاستیکی در هفتههای اخیر، اگرچه در نگاه نخست بهعنوان یک چالش در سبد مصرف خانوار قابل ارزیابی است، اما از زاویهای دیگر، بار دیگر توجهها را به یکی از مباحث دیرینه حوزه محیطزیست جلب کرده است؛ کاهش مصرف پلاستیک و حرکت بهسوی جایگزینهای پایدار.
مسألهای قدیمی؛ راهکاری که جدی گرفته نشد
طی سالهای گذشته، کارشناسان محیطزیست و نهادهای مسئول بارها نسبت به تبعات مصرف گسترده پلاستیک هشدار دادهاند. کیسههای پلاستیکی سبک و ظروف یکبار مصرف، بهدلیل زمان تجزیه طولانی (گاه تا چند صد سال)، سهم قابلتوجهی در آلودگی خاک و منابع آبی دارند. در همین راستا، سیاستهایی نظیر ترویج استفاده از کیسههای پارچهای و محدودسازی مصرف پلاستیک در دستور کار قرار گرفت، اما اجرای این سیاستها عمدتاً به فرهنگسازی تدریجی و مشارکت داوطلبانه شهروندان وابسته بود.
نانوپلاستیکها؛ تهدیدی فراتر از تصور
در سالهای اخیر، ابعاد تازهای از اثرات زیانبار پلاستیکها نیز مورد توجه قرار گرفته است. ذرات بسیار ریز موسوم به نانوپلاستیکها که در نتیجه تجزیه پلاستیکها در محیط ایجاد میشوند، میتوانند وارد زنجیره غذایی شده و حتی به بدن انسان راه پیدا کنند. مطالعات علمی نشان دادهاند که این ذرات قابلیت نفوذ به بافتهای زیستی را دارند و میتوانند پیامدهایی برای سلامت انسان و اکوسیستمها به همراه داشته باشند؛ موضوعی که نگرانیها درباره مصرف بیرویه پلاستیک را دوچندان کرده است.
کاهش مصرف؛ اینبار نه از سر انتخاب
در شرایط فعلی، افزایش قیمت و محدودیت در دسترسی به اقلام پلاستیکی، عملاً به کاهش مصرف این محصولات در برخی بخشها منجر شده است. مشاهدات میدانی نشان میدهد که بخشی از شهروندان به استفاده از کیسههای پارچهای یا چندبار مصرف روی آوردهاند و در برخی موارد نیز مصرف ظروف یکبار مصرف کاهش یافته است.
این در حالی است که در گذشته، چنین تغییر رفتاری عمدتاا نیازمند اقناع، آموزش و صرف زمان برای تغییر الگوهای مصرف بود؛ اما اکنون بخشی از این روند، بهواسطه شرایط بازار و محدودیتهای موجود، با سرعت بیشتری در حال وقوع است.
همراستایی ناخواسته با اهداف محیطزیستی
کارشناسان معتقدند هرچند محدودیتهای فعلی با هدفگذاری زیستمحیطی ایجاد نشده، اما میتواند بهصورت غیرمستقیم در راستای کاهش مصرف پلاستیک و کاهش فشار بر محیطزیست مؤثر باشد. به بیان دیگر، آنچه پیشتر بهعنوان یک «انتخاب آگاهانه» و مبتنی بر فرهنگسازی دنبال میشد، اکنون در برخی حوزهها به «کاهش اجباری» تبدیل شده است.
فرصتی برای بازنگری در الگوی مصرف
در چنین شرایطی، برخی تحلیلگران بر این باورند که میتوان از وضعیت موجود بهعنوان فرصتی برای تثبیت الگوهای مصرف پایدار استفاده کرد؛ بهگونهای که با تقویت زیرساختها و تداوم اطلاعرسانی، تغییرات ایجادشده صرفاً موقتی نبوده و به بخشی از رفتار مصرفی جامعه تبدیل شود.
در مجموع، تحولات اخیر در بازار محصولات پلاستیکی، علاوه بر آثار اقتصادی، بار دیگر ضرورت بازنگری در الگوهای مصرف و توجه به پیامدهای زیستمحیطی را برجسته کرده است؛ مسألهای که سالها مورد تاکید بوده و اکنون در قالبی متفاوت، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است.
