پذیرش کانتر بانکهای ایرانی؛ لازمه تسخیر بازار تاجیکستان
محسن پورقاسمی در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه اشتراکات فرهنگی و روابط سیاسی باثبات میان ایران و تاجیکستان، فرصتهای ارزشمندی برای گسترش فعالیت شرکتهای ایرانی در حوزههای مختلف فنی و مهندسی در این کشور آسیای مرکزی فراهم شده است، اظهار کرد: پروژههای متعدد ساختمانی در تاجیکستان، از جمله ساخت پستهای برق فشار قوی، فرصتهای قابل توجهی را برای شرکتهای عمرانی ایرانی فراهم میآورد.
وی ادامه داد: تقاضا برای احداث کارخانه، سوله سازی، اتوماسیون صنعتی و راهاندازی خطوط تولید با توجه به روند صنعتی شدن کشورهای حوزه CIS، به ویژه تاجیکستان، رو به افزایش است. ارائه بستههای جامع تجهیزات و کالاهای صنعتی میتواند نیازهای این بازار را برآورده سازد. احداث گلخانه و اجرای طرحهای کشت فراسرزمینی از دیگر زمینههایی است که پتانسیل بالایی برای سرمایهگذاری و ارائه خدمات فنی و مهندسی توسط ایران دارد.
پورقاسمی عنوان کرد: یکی از مهمترین چالشها برای حضور شرکتهای ایرانی در مناقصات تاجیکستان، موضوع ضمانتنامههای بانکی است. تضمین پیشپرداخت، تضمین حضور در مناقصه و ضمانت حسن انجام کار، از جمله مواردی است که نیازمند راهکار اساسی است. پذیرش کانتر بانک گارانتی بانک تجارت ایران در تاجیکستان توسط دستگاههای اجرایی این کشور، امری حیاتی برای تسهیل حضور شرکتهای ایرانی محسوب میشود. حضور رایزن ایران در تاجیکستان برای بهرهبرداری مؤثر از فرصتهای موجود و برگزاری تحقیقات جامع و کاربردی در خصوص فرصتهای خدمات فنی و مهندسی در تاجیکستان ضروری است. همکاری با اتاق مشترک ایران و تاجیکستان برای تهیه یک بسته جامع و نقشه راه، میتواند به عنوان چراغ راهی برای شرکتهای علاقهمند عمل کند.
دبیر اتحادیه صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی خراسان رضوی مهمترین موانع پیشروی شرکتهای فنی و مهندسی ایرانی در بازارهای بینالمللی را در سه بخش اصلی دستهبندی کرد و افزود: نخست، موانع سیاسی و امنیتی است که همچنان چالش جدی برای حضور شرکتهای ایرانی در پروژههای خارجی به شمار میرود. در بسیاری از موارد کارفرماها نسبت به همکاری با شرکتهای ایرانی دچار تردید و نگرانی هستند؛ بهویژه در پروژههایی که از طریق صندوقهای بینالمللی یا صندوقهای توسعه تأمین مالی میشوند.
پورقاسمی افزود: از آنجا که در ترکیب سهامداران برخی از این صندوقها، کشورهایی مانند آمریکا، رژیم صهیونیستی، عربستان و برخی کشورهای دارای تنش با ایران حضور دارند، طبیعی است که کارفرماها در واگذاری پروژه به شرکتهای ایرانی، بهخصوص در پروژههای بزرگ یا دارای حساسیت امنیتی، محتاط باشند. برای کاهش این نگرانیها، دستگاه دیپلماسی و دستگاه اجرایی کشور باید زمینه لازم را برای حضور شرکتهای ایرانی در این پروژهها فراهم کنند و همزمان در حوزه برندینگ و معرفی توانمندیهای فنی و مهندسی این شرکتها نیز فعالیت مؤثری داشته باشند تا سطح اعتماد و اطمینان در بازارهای هدف افزایش یابد.
وی دومین مانع اصلی را مشکلات مربوط به ضمانتنامههای بانکی و نقلوانتقال ارزی دانست و گفت: بانکهای ایرانی میتوانند از ظرفیت شعب و کانتر بانکهای خود در کشورهای دیگر برای تسهیل این روند استفاده کنند. بانکهای ایرانی در برخی کشورها بر اساس قوانین همان کشورها فعالیت میکنند و این ظرفیت مهمی است که باید به نفع شرکتهای ایرانی مورد استفاده قرار گیرد. در این مسیر، شعبه بانک میتواند با دستگاههای دولتی کشور میزبان گفتوگو کند و آنها را برای پذیرش کانتر بانک ایرانی اقناع کند. برای مثال، اگر بانک تجارت در تاجیکستان بتواند چنین نقشی را ایفا کند، این اقدام میتواند بهطور مستقیم به نفع شرکتهای ایرانی و در هماهنگی با دستگاه دیپلماسی کشور، زمینهساز مذاکرات مؤثر و تسهیل فعالیتها شود.
پورقاسمی سومین و شاید مهمترین مانع را در درون شرکتهای ایرانی دانست و اظهار کرد: تا زمانی که شرکتهای ما استایل و پرستیژ بینالمللی، چابک، انعطافپذیر نباشد و به صورت عملیاتی وارد بازار نشوند، نمیتوانند سهمی از آن بازار را به دست آورند.
وی با اشاره به موفقیت شرکتهای چینی و ترکی در این بازارها گفت: موفقیت شرکتهای چینی و ترکی به دلیل نگاه توسعهای بلندمدت و رویکرد عملیاتی آنهاست. یک شرکت وقتی وارد بازار میشود باید سریع محاسبه کند، سریع تصمیم بگیرد و سریع اقدامات خود را انجام دهد. کارفرمای خارجی منتظر یک شرکت ایرانی نمیماند که مثلاً دو ماه بعد اطلاعاتش را بدهد یا یک رزومه و پرزنتیشن حرفهای ارائه نکند.
پورقاسمی خطاب به شرکتهای ایرانی بهویژه شرکتهای مستقر در خراسان تأکید کرد: کار کردن در آن کشورها نیاز به سرمایهگذاری، بسترسازی و اقدامات عملیاتی و چابک دارد. شرکتها باید پرستیژ بینالمللی را در خود ایجاد کنند تا وقتی پروژهای ایجاد شد و فرصتی به وجود آمد، بتوانند حداکثر استفاده را از آن ببرند. کارفرما هیچوقت برای یک شرکت دو ماه صبر نمیکند؛ اگر آماده نباشید، فرصت را از دست دادهاید.
خراسان؛ پایتخت اقتصادیِ مغفول مانده در توسعه صادرات فنی و مهندسی
پورقاسمی به ظرفیتهای ویژه خراسان و لزوم بهرهبرداری از آنها اشاره و اظهار کرد: هدفگذاریهای کلان کشور در حوزه صادرات خدمات فنی و مهندسی، زمانی به ثمر مینشیند که سهم مشخصی از این هدفگذاری به توانمندیهای منطقهای، مانند خراسان، اختصاص یابد.
وی با بیان اینکه خراسان رضوی استانی با کمترین میزان شرکتهای دولتی یا شبهدولتی است و بخش عمده فعالان اقتصادی آن را بخش خصوصی تشکیل میدهد، افزود: این ویژگی، خراسان را به بستری ایدهآل برای استفاده از پتانسیلهای بخش خصوصی در توسعه صادرات فنی و مهندسی تبدیل کرده است.
پورقاسمی بر لزوم همافزایی میان نهادهای مختلف تأکید و اظهار کرد: باید با نگاهی راهبردی به استانداری فعال و پویای استان، فعالان اقتصادی و اتاق بازرگانی، وزارت امور خارجه و اتحادیه صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی، هماهنگی لازم را ایجاد کنیم.
وی به شکاف موجود در بهرهبرداری از ظرفیتها اشاره و تصریح کرد: سوال این است که ما از این ظرفیتهای بالقوه، از جمله سرکنسولگریهای متعدد در استان و اتاقهای مشترک فعال، تا چه میزان به نفع شرکتهای فنی مهندسی استان خراسان استفاده کردهایم؟ چه خلاءهایی وجود دارد که با همگرایی این ارکان میتوان آنها را پر کرد؟ با این همگرایی و عملیاتی کردن اقدامات، سهم خراسان در سبد صادرات فنی و مهندسی کشور افزایش یابد و از این پتانسیل عظیم منطقهای به بهترین شکل بهرهبرداری شود.
پورقاسمی با اشاره به برنامههای آتی اتحادیه صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی، از پیگیری جدی راهاندازی و فعالسازی دفتر این اتحادیه در کشور تاجیکستان خبر داد و گفت: با همکاری اتاق مشترک بازرگانی ایران و تاجیکستان، در حال اجرای طرحی هستیم که بر اساس آن، دفتر اتحادیه در تاجیکستان به طور کامل عملیاتی و فعال خواهد شد. ریاست هیئت مدیره اتحادیه، که خود عضو اتاق مشترک ایران و تاجیکستان نیز هست، نگاه ویژهای به کشور تاجیکستان دارد. این امر، اطمینانبخش است که با هدایت ایشان و با تمرکز بر ظرفیتهای این کشور، بتوانیم سهم شرکتهای فنی و مهندسی ایرانی را در بازار تاجیکستان به طور قابل توجهی افزایش دهیم.