تدوین برنامه ملی برای کاهش وابستگی به واردات بذر تا سال ۱۴۰۸
محمد زمانیان در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: تولید بذر هیبرید نیازمند فناوریهای تخصصی برای حفظ نرعقیمی والدین است و همین موضوع سبب شده در برخی محصولات، واردات نسبت به سرمایهگذاری داخلی صرفه اقتصادی بیشتری داشته باشد.
وی با تأکید بر ضرورت انتقال فناوری به داخل کشور اظهار کرد: یکی از راهکارهای پیشنهادی این است که واردکنندگان تنها برای یک دوره کوتاهمدت مجاز به واردات باشند و پس از دو تا سه سال، ملزم به انتقال فناوری و تولید داخلی شوند.
زمانیان ادامه داد: بر اساس برنامه ملی خودکفایی بذر سبزی و صیفی، پیشبینی شده تا سال ۱۴۰۸ دستکم ۶۰ درصد نیاز کشور از طریق تولید داخلی تأمین شود. همچنین انتظار میرود با اصلاح سیاستهای ارزی و حذف ارز ترجیحی برخی بذرهای وارداتی، زمینه حمایت بیشتر از تولیدکنندگان داخلی فراهم شود.
زمانیان در عین حال تأکید کرد: سهم واردات در مقایسه با کل بذر تولید داخل چندان قابل توجه نیست و در تصمیمگیریها باید منافع ملی و صرفه اقتصادی سرمایهگذاری داخلی مورد توجه قرار گیرد.
وی درباره برنامههای موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر برای کاهش وابستگی به واردات گفت: این برنامهها در چهار محور اصلی دنبال میشود که شامل توسعه برنامههای اصلاح هیبرید برای محصولات کلیدی، استفاده از فناوریهای نوین مانند بهنژادی سریع، گسترش تعاملات بینالمللی برای دریافت ژرمپلاسم و فناوریهای جدید، و همچنین توسعه همکاری با شرکتهای دانشبنیان داخلی است.
زمانیان درباره احیاء ارقام بومی و محلی نیز توضیح داد: حدود ۸۵ درصد منابع ژنتیکی نگهداریشده در بانک ژن گیاهی ملی ایران را نمونههای بومی و بومیشده تشکیل میدهد که بخش عمده آن همان ارقام محلی مورد استفاده کشاورزان در گذشته بودهاند.
وی افزود: این ذخایر ژنتیکی بهصورت مستمر در بانک ژن مورد پایش و احیا قرار میگیرند و در کنار آن، برنامه بازگرداندن تنوع ژنتیکی به عرصه کشاورزی نیز در قالب پروژههای پژوهشی آغاز شده است؛ بهطوری که تاکنون ارقامی از گندم و جو متحمل به شوری و خشکی، شبدر و سورگوم معرفی شدهاند.
زمانیان نقش کشاورزان سنتی و جوامع محلی را در حفظ این ذخایر مهم دانست و گفت: این جوامع نخستین و مهمترین تأمینکنندگان بذرهای بومی بودهاند و مشارکت دادن آنها در برنامههای پژوهشی و حفاظتی، همراه با تأمین منافع اقتصادی، میتواند راهکاری مؤثر برای حفظ و بهرهبرداری پایدار از این منابع باشد.
وی به تأثیر تحریمها بر فعالیتهای تحقیقاتی اشاره و اظهار کرد: تحریمها موجب برخی محدودیتها در تأمین تجهیزات آزمایشگاهی، ماشینآلات تخصصی، نرمافزارها و مواد مصرفی شده و همچنین همکاریهای بینالمللی، دسترسی به فناوریهای نو و تبادلات علمی را با دشواری مواجه کرده است.
زمانیان افزود: برای مدیریت این شرایط، موسسه بر بومیسازی تجهیزات، استفاده از ظرفیت شرکتهای داخلی، توسعه همکاری با دانشگاهها و شرکتهای دانشبنیان، تربیت نیروهای چندمهارتی و تمرکز بر پژوهشهای مسئلهمحور تأکید دارد.
وی درباره اولویتهای تحقیقاتی سه سال آینده نیز گفت: ادامه برنامههای اصلاح نباتات، توسعه ارقام متحمل به خشکی، شوری و گرما، تولید بذرهای پایه، معرفی ارقام کمآببر، تغییر کشت برخی ارقام از بهاره به پاییزه و گسترش آموزش و انتقال یافتههای تحقیقاتی به کشاورزان از مهمترین برنامههای پیشرو است.
زمانیان خاطرنشان کرد: شاخصهای موفقیت این برنامهها بر اساس میزان پاسخگویی به نیازهای فوری بخش کشاورزی، امکانپذیری اجرا، اثرات اقتصادی و اجتماعی، همراستایی با اهداف ملی و قابلیت تجاریسازی فناوریها تعیین میشود.