صرفهجویی ۵۰ درصدی آب با توسعه گلخانهها

کریم عرب سلمانی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به جایگاه ویژه جنوبشرق استان تهران در تولیدات گلخانهای کشور اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۲۵۰۰ هکتار گلخانه در استان تهران فعال است که بخش عمده آن در شهرستانهای پیشوا و ورامین قرار دارد. از این میزان، حدود ۱۷۰۰ هکتار در شهرستان پیشوا و بین ۵۰۰ تا ۵۵۰ هکتار در شهرستان ورامین مستقر است که نشاندهنده نقش محوری این منطقه در تولید محصولات گلخانهای استان تهران است.
وی افزود: عمده تولیدات گلخانهای منطقه شامل خیار، فلفل دلمهای، انواع فلفل، بادمجان و انواع سبزی و صیفی است، اما در سالهای اخیر با هدف افزایش تنوع تولید و پاسخگویی به نیاز بازار، محصولاتی مانند کاهو، کلم پیچ، گلکلم، کلم قمری و سایر سبزیجات برگی نیز وارد چرخه تولید گلخانهای شدهاند.
عرب سلمانی با اشاره به شرایط اقلیمی خاص شهرستانهای پیشوا و ورامین گفت: جنوبشرق استان تهران از جمله مناطقی است که در ماههای گرم سال با کاهش شدید رطوبت نسبی، افزایش دما و وزش بادهای مداوم مواجه است. در بسیاری از روزها رطوبت نسبی هوا به کمتر از ۱۰ درصد میرسد و همین مسئله موجب افزایش تبخیر از سطح خاک و گیاه میشود.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی بخش قابل توجهی از آبی که در مزارع فضای باز مصرف میشود، در واقع برای جبران رطوبت از دسترفته ناشی از گرما و باد مصرف میشود. به همین دلیل انتقال کشت محصولات سبزی و صیفی به محیط گلخانه یکی از مهمترین راهکارهای کاهش مصرف آب در منطقه محسوب میشود.
رئیس بخش تحقیقات گلخانه مرکز تحقیقات استان تهران تصریح کرد: مطالعات و بررسیهای انجام شده نشان میدهد حتی ایجاد یک سازه گلخانهای ساده با پوشش مناسب میتواند تا ۵۰ درصد در مصرف آب صرفهجویی ایجاد کند. دلیل این موضوع کاهش تبخیر از سطح خاک، کنترل بهتر شرایط محیطی و افزایش راندمان آبیاری است.
وی با بیان اینکه مدیریت منابع آبی به یکی از مهمترین دغدغههای بخش کشاورزی کشور تبدیل شده است، افزود: توسعه گلخانهها تنها یک انتخاب نیست بلکه یک ضرورت برای تداوم تولید کشاورزی در مناطق کمآب به شمار میرود. در شرایطی که منابع آبی محدودتر از گذشته شده، افزایش بهرهوری آب مهمترین راهکار حفظ تولید است.
عرب سلمانی با اشاره به وابستگی اقتصاد منطقه به کشاورزی گفت: بخش بزرگی از جمعیت شهرستانهای پیشوا و ورامین به صورت مستقیم یا غیرمستقیم از طریق فعالیتهای کشاورزی امرار معاش میکنند و هرگونه افزایش بهرهوری در این بخش میتواند تأثیر مستقیمی بر وضعیت اقتصادی خانوارها داشته باشد.
وی افزود: یکی از مهمترین مزیتهای کشت گلخانهای، امکان تولید خارج از فصل است. زمانی که تولید محصولات در فضای باز با محدودیت مواجه میشود، گلخانهها امکان عرضه محصول به بازار را فراهم میکنند و همین موضوع موجب افزایش درآمد تولیدکنندگان میشود.
رئیس بخش تحقیقات گلخانه مرکز تحقیقات استان تهران ادامه داد: تولید خارج از فصل علاوه بر تأمین نیاز بازار داخلی، فرصت مناسبی برای صادرات محصولات کشاورزی ایجاد میکند. در سالهای اخیر بازار کشورهای حوزه خلیج فارس و همچنین روسیه از مهمترین مقاصد صادراتی محصولات گلخانهای ایران بوده و تولیدکنندگان استان تهران نیز سهم قابل توجهی در این بازارها دارند.
وی با اشاره به مزیتهای طبیعی منطقه برای توسعه گلخانهها اظهار کرد: مهمترین سرمایه خدادادی جنوبشرق استان تهران نور خورشید و دمای مناسب در بخش قابل توجهی از سال است. این شرایط موجب شده تولیدکنندگان بتوانند با حداقل مصرف انرژی و امکانات، محصولات باکیفیتی تولید کنند که توان رقابت با محصولات کشورهای پیشرفته را داشته باشد.
عرب سلمانی خاطرنشان کرد: برخلاف برخی کشورها که برای تولید گلخانهای ناچار به استفاده گسترده از سامانههای گرمایشی و تجهیزات پرهزینه هستند، در این منطقه میتوان با حداقل مصرف انرژی و هزینههای کمتر به تولید اقتصادی دست یافت و همین مسئله یک مزیت رقابتی مهم برای تولیدکنندگان محسوب میشود.
وی با اشاره به نتایج تحقیقات انجام شده در مرکز تحقیقات استان تهران گفت: بررسیهای فنی نشان میدهد گلخانههای ساده، استاندارد و متناسب با شرایط اقلیمی منطقه از نظر اقتصادی کارآمدتر هستند. به همین دلیل استفاده از سازههای پیچیده و پرهزینه که نیازمند مصرف بالای انرژی باشند، برای شرایط فعلی منطقه توصیه نمیشود.
رئیس بخش تحقیقات گلخانه مرکز تحقیقات استان تهران همچنین به اهمیت مدیریت خاک در واحدهای گلخانهای اشاره کرد و افزود: بخشی از ماههای گرم سال به عملیات بهسازی، ضدعفونی و آمادهسازی خاک اختصاص مییابد تا بستر مناسبی برای تولید در فصلهای بعد فراهم شود. این اقدام نقش مهمی در حفظ سلامت خاک، کاهش بیماریهای گیاهی و افزایش عملکرد محصول دارد.
وی اظهار کرد: بخش کشاورزی کشور در سالهای اخیر با چالشهایی همچون کمآبی، تغییرات اقلیمی، نوسانات بازار و محدودیتهای انرژی روبهرو بوده است، اما توسعه گلخانهها توانسته بخشی از این مشکلات را مدیریت کند و زمینه پایداری تولید را فراهم آورد.
عرب سلمانی در پایان تأکید کرد: با توجه به شرایط اقلیمی جنوبشرق استان تهران، مزیتهای اقتصادی تولید گلخانهای، ضرورت مدیریت مصرف آب و حمایتهایی که در سالهای اخیر از توسعه این بخش صورت گرفته است، روند افزایش سطح گلخانهها در شهرستانهای پیشوا، ورامین و پاکدشت ادامه خواهد داشت و این بخش میتواند نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی، افزایش صادرات غیرنفتی و حفظ منابع آبی کشور ایفا کند.