از تهران تا جام جهانی؛ مقایسه پاداش قلعه نویی با مربیان برتر جهان
در حالی که فدراسیون فوتبال هنوز رقم قرارداد سالانه سرمربی تیم ملی را به صورت رسمی منتشر نکرده، موضوع پاداش صعود به جام جهانی به یکی از مهمترین مباحث اقتصادی فوتبال ایران تبدیل شده است.
پاداش قلعه نویی؛ چه رقمی تایید شده است؟
به گزارش تجارت نیوز، در هفتههای اخیر گزارشهایی درباره پرداخت حدود ۱۴۰ میلیارد تومان به امیر قلعه نویی منتشر شد. در همین حال سرمربی تیم ملی نیز اعلام کرد یکپنجم پاداش تعیینشده برای صعود به جام جهانی به او تعلق میگیرد و این موضوع را تایید کرد.
او همچنین تاکید کرد، حضور در تیم ملی از نظر مالی نسبت به مربیگری در باشگاهها برایش درآمد کمتری داشته و این مسئولیت را با انگیزهای فراتر از مسائل مالی پذیرفته است. این در شرایطی است که قرارداد سالانه و دستمزد ثابت قلعه نویی همچنان به صورت رسمی منتشر نشده و تمام ارقام مطرحشده درباره حقوق او در رسانهها، فاقد تایید رسمی فدراسیون فوتبال است.
با این حال، منتقدان چند محور اصلی را در این خصوص مطرح میکنند. نخست بزرگی مبلغ این پاداش است، جایی که برخی کارشناسان معتقدند صعود به جام جهانی ۴۸ تیمی، نسبت به دورههای گذشته سادهتر شده و بنابراین افزایش قابل توجه پاداشها نیازمند توجیه اقتصادی بیشتری است.
نکته مورد نقد دیگر نبود شفافیت در این خصوص است؛ چرا که قرارداد سرمربی، نحوه محاسبه پاداش و سازوکار تقسیم آن به صورت عمومی منتشر نشده و همین مسئله زمینه انتقادها را افزایش داده است.
علاوه بر این برخی منتقدان معتقدند ارزیابی عملکرد باید صرفا بر مبنای صعود نباشد و کیفیت بازیها، نتایج برابر تیمهای بزرگ و عملکرد در جام جهانی نیز باید در نظام پاداش لحاظ شود.
فرضیه مدافعان قلعه نویی
در مقابل، حامیان سرمربی تیم ملی استدلالهای متفاوتی دارند؛ انها میگویند ایران یکی از نخستین تیمهای آسیایی بود که سهمیه جام جهانی را قطعی کرد. بعلاوه اینکه افزایش درآمدهای فیفا از جام جهانی و رشد پاداشهای بینالمللی هم باعث شده پرداختهای فدراسیونها نیز افزایش یابد. از طرفی دیگر، در فوتبال حرفهای جهان، قراردادهای مبتنی بر پاداش عملکرد امری رایج است و موفقیت در کسب سهمیه جام جهانی معمولا با پرداخت پاداشهای قابل توجه همراه میشود.
مقایسه با مربیان حاضر در جام جهانی
در جام جهانی ۲۰۲۶، بر اساس گزارشهای بینالمللی، پردرآمدترین سرمربیان عبارتاند از:
- کارلو آنچلوتی (برزیل): حدود ۱۱.۳ میلیون دلار در سال
- یولیان ناگلزمان (آلمان): حدود ۷.۹ میلیون دلار
- مائوریسیو پوچتینو (آمریکا): حدود ۶.۸ میلیون دلار
- توماس توخل (انگلیس): حدود ۶.۵ میلیون دلار
- روبرتو مارتینز (پرتغال): حدود ۴.۵ میلیون دلار
- دیدیه دشان (فرانسه): حدود ۴.۳ میلیون دلار
- لیونل اسکالونی (آرژانتین): حدود ۲.۶ میلیون دلار
نکته قابل توجه آن است که در بسیاری از کشورها، علاوه بر حقوق ثابت، پاداشهای مبتنی بر عملکرد نیز پرداخت میشود؛ مانند صعود از مرحله گروهی، رسیدن به مراحل حذفی یا قهرمانی. اما جزئیات این پاداشها معمولا محرمانه است و بسته به قرارداد هر فدراسیون متفاوت خواهد بود.
از منظر اقتصاد ورزش، اصل پرداخت پاداش به عملکرد، رویکردی پذیرفتهشده است؛ زیرا میتواند انگیزه ایجاد کند و منافع مدیر، مربی و سازمان را همسو سازد. با این حال، سه شرط برای کارآمدی چنین نظامی ضروری است:
۱. شفافیت در اعلام قراردادها و پاداشها؛
۲. تناسب پرداخت با دشواری ماموریت و کیفیت عملکرد؛
۳. اتصال پاداش به شاخصهای قابل اندازهگیری مانند نتایج، کیفیت بازی، رتبه جهانی و عملکرد در جام جهانی.
این در شرایطی است که در فوتبال حرفهای، صرف بزرگ بودن یک مبلغ، نشانه ناکارآمدی نیست؛ همانگونه که پایین بودن دستمزد نیز الزاما به معنای بهرهوری نیست؛ بلکه معیار اصلی، نسبت میان هزینه پرداختشده و ارزش اقتصادی ایجادشده است؛ ارزشی که میتواند در قالب درآمدهای فیفا، قراردادهای اسپانسری، افزایش ارزش برند تیم ملی، رضایت هواداران و موفقیتهای ورزشی نمود پیدا کند.
بر این اساس، موضوع پاداش امیر قلعهنویی بیش از آنکه صرفا یک بحث ورزشی باشد، به مسئلهای در حوزه حکمرانی اقتصادی فوتبال تبدیل شده است. از این رو، تا زمانی که قراردادها و نظام پرداخت در فدراسیون فوتبال شفاف نشود، این نوع پرداختها همواره محل مناقشه خواهد بود.
در مقابل، اگر پرداختها بر اساس شاخصهای روشن عملکردی، همراه با انتشار عمومی قراردادها و گزارش مالی انجام شود، حتی ارقام بالا نیز میتواند در چارچوب اقتصاد حرفهای ورزش قابل دفاع باشد.
