آمپول‌های لاغری؛ معجزه چند میلیون تومانی یا درمانی که تمام نمی‌شود؟

کاهش وزن دیگر فقط به رژیم غذایی، باشگاه و محاسبه کالری محدود نیست. در ماه‌های اخیر نام آمپول‌هایی مانند مونجارو، اوزمپیک و نمونه‌های داخلی حاوی ترکیبات مشابه، بیش از گذشته در فضای مجازی دیده می‌شود؛ داروهایی که گاهی در تبلیغات با عباراتی مانند «لاغری تضمینی»، «کاهش وزن بدون رژیم» یا «چند کیلو کاهش وزن در یک ماه» معرفی می‌شوند.

به گزارش تجارت نیوز، اما پشت این تبلیغات، یک واقعیت مهم وجود دارد: این داروها برای همه افراد مناسب نیستند و قرار نیست یک دوره کوتاه تزریق، برای همیشه مشکل اضافه‌وزن را حل کند.

بررسی قیمت‌های موجود در بازار نیز نشان می‌دهد که درمان با این داروها می‌تواند برای خانوارها هزینه قابل توجهی داشته باشد. برای نمونه، یک فروشگاه اینترنتی در آخرین فهرست خود قیمت مونجارو را حدود ۷۱ میلیون تومان، اوزمپیک را حدود ۲۹.۹ تا ۳۶.۹ میلیون تومان، ملیتاید را حدود ۲.۲ تا ۳.۱ میلیون تومان و اسپارتینا را حدود ۳.۵ تا ۳.۶ میلیون تومان درج کرده است. این ارقام، قیمت فروش یک عرضه‌کننده است و نباید با قیمت رسمی داروخانه‌ای یا قیمت قطعی تمام بازار یکسان تلقی شوند.

قیمت آمپول‌های لاغری چقدر است؟

یک «دوره مصرف» برای آمپول لاغری وجود ندارد

یکی از مهم‌ترین نکاتی که در تبلیغات فضای مجازی کمتر گفته می‌شود، این است که مصرف این داروها الزاماً یک دوره سه یا شش‌ماهه نیست که پس از پایان آن فرد برای همیشه لاغر بماند.

داروهایی مانند سماگلوتاید و تیرزپاتاید در درمان چاقی می‌توانند بخشی از یک برنامه درمانی طولانی‌مدت باشند. معمولاً پزشک درمان را با دوز پایین‌تر شروع می‌کند و بر اساس پاسخ بدن و عوارض، دوز را به‌تدریج افزایش می‌دهد. بنابراین نمی‌توان برای همه افراد یک نسخه واحد مانند «چهار ماه تزریق و پایان درمان» تعیین کرد.

در عمل، ممکن است پزشک بعد از چند ماه اثربخشی را ارزیابی کند، اما در فردی که به درمان پاسخ مناسب داده و خطر بازگشت وزن دارد، ادامه درمان می‌تواند مطرح باشد.

بنابراین عددی مانند «هزینه یک دوره لاغری» تا حد زیادی گمراه‌کننده است؛ زیرا هزینه واقعی به مدت درمان، دوز نهایی، پاسخ بدن و تصمیم پزشک بستگی دارد.

دارو می‌تواند ابزار مؤثری برای کاهش وزن باشد، اما به‌تنهایی تضمین‌کننده لاغری دائمی نیست

فریبا محمدی، متخصص تغذیه در این‌باره به تجارت‌نیوز می‌‎گوید: پاسخ کوتاه این است، لزومی ندارد کاهش وزن پس از قطع دارو کاملاً پایدار بماند. یک تحلیل بزرگ در کلینیک کلیولند روی نزدیک به ۸ هزار نفر نشان داد که پس از قطع سماگلوتاید یا تیرزپاتاید، بخشی از افراد وزن خود را حفظ کردند؛ اما در کارآزمایی‌های پیشین، بازگشت بخش قابل توجهی از وزن کاهش‌یافته طی یک سال پس از قطع دارو دیده شده بود.

او می‌‎افزاید: بنابراین دارو می‌تواند ابزار مؤثری برای کاهش وزن باشد، اما به‌تنهایی تضمین‌کننده لاغری دائمی نیست. درواقع این داروها می‌توانند در کاهش وزن مؤثر باشند، اما مصرف آنها باید با تجویز پزشک و در کنار اصلاح سبک زندگی انجام شود.

در مواردی عوارض جدی‌تر مانند التهاب لوزالمعده یا مشکلات شدید گوارشی مطرح می‌شود

این متخصص تغذیه در مورد عوارض احتمالی آمپول‌های لاغری تاکید می‌‎کند:  تهوع، استفراغ، اسهال، یبوست، احساس سنگینی معده و کاهش اشتها از جمله عوارضی هستند که ممکن است در مصرف داروهای این گروه مشاهده شوند. شدت این عوارض در افراد مختلف متفاوت است و افزایش سریع دوز می‌تواند تحمل دارو را دشوارتر کند.

او می‌‎افزاید: در مواردی نیز عوارض جدی‌تر مانند التهاب لوزالمعده یا مشکلات شدید گوارشی مطرح می‌شود و برخی افراد به دلیل شرایط پزشکی خود اساساً گزینه مناسبی برای این داروها نیستند.

محمدی هشدار می‌‎دهد: از سوی دیگر، کاهش وزن سریع بدون توجه به دریافت پروتئین و فعالیت بدنی می‌تواند با کاهش توده عضلانی همراه شود. به همین دلیل، هدف درمان فقط پایین آمدن عدد ترازو نیست؛ بلکه حفظ عضله و بهبود وضعیت متابولیک نیز اهمیت دارد.

آمپول‌های لاغری نه «داروی معجزه» هستند و نه الزاماً داروهایی بی‌اثر

این متخصص تغذیه در ادامه می‌‎گوید: بخش قابل توجهی از تبلیغات این آمپول‌ها، به جای تمرکز بر چاقی به‌عنوان یک بیماری، روی ظاهر، کاهش چند کیلو وزن و رسیدن سریع به عدد مشخص روی ترازو تمرکز دارد.

او می‌‎افزاید: این تغییر نگاه می‌تواند خطرناک باشد. فردی که فقط به دنبال کاهش پنج یا ۱۰ کیلو وزن است ممکن است بدون بررسی سابقه پزشکی، داروهای همزمان، وضعیت قند خون، مشکلات گوارشی یا شرایط دیگر، سراغ تزریق برود. در چنین شرایطی حتی اگر داروی اصلی و معتبر باشد، مصرف نادرست می‌تواند مشکل‌ساز شود.

محمدی تاکید می‌‎کند: مساله اصلی اینجاست که در بازار تبلیغاتی امروز، هزینه‌ای که برای این داروها پرداخت می‌شود ممکن است فقط هزینه خرید یک قلم نباشد؛ هزینه ویزیت، آزمایش، پایش پزشکی و احتمال ادامه درمان نیز باید در نظر گرفته شود.

این متخصص تغذیه در پایان می‌‎گوید: در نهایت، آمپول‌های لاغری نه «داروی معجزه» هستند و نه الزاماً داروهایی بی‌اثر. شواهد علمی نشان می‌دهد داروهای این گروه می‌توانند کاهش وزن قابل توجهی ایجاد کنند، اما میزان پاسخ افراد متفاوت است و ماندگاری نتیجه به ادامه درمان، تغذیه، فعالیت بدنی و وضعیت فرد بستگی دارد.

هدف تبلیغات سلامت باید کمک به انتخاب مسیر صحیح درمان باشد، نه ایجاد تقاضای مستقیم برای یک محصول داروی

بازار آمپول‌های لاغری در فضای مجازی، نگرانی دیگری را ایجاد کرده است. مشکل فقط این نیست که ممکن است محصول تقلبی باشد؛ بلکه مصرف‌کننده ممکن است نداند چه ماده‌ای با چه دوزی دریافت می‌کند، دارو چگونه نگهداری شده یا اصلاً محصول در شرایط مناسب زنجیره سرد حمل شده است یا خیر.

سازمان غذا و دارو در ماه‌های اخیر بارها نسبت به عرضه و تبلیغ غیرمجاز داروهای کاهش وزن هشدار داده است. این سازمان تأکید کرده که عرضه تیرزپاتاید خارج از شبکه رسمی دارویی و در مراکزی مانند باشگاه‌ها، مراکز زیبایی و مراکز فاقد مجوز ممنوع است و می‌تواند سلامت مصرف‌کنندگان را با خطر مواجه کند.

در یک هشدار دیگر، سازمان غذا و دارو نسبت به تبلیغات غیرقانونی داروها در فضای مجازی هشدار داده و تأکید کرده است که تبلیغ مستقیم داروهای کاهش وزن می‌تواند باعث افزایش مصرف بدون تجویز و بدون ارزیابی پزشکی شود. نازیلا یوسفی، مدیرکل دفتر پایش و نظارت بر مصرف فرآورده‌های سلامت سازمان غذا و دارو، گفته است هدف تبلیغات سلامت باید کمک به انتخاب مسیر صحیح درمان باشد، نه ایجاد تقاضای مستقیم برای یک محصول دارویی.

این موضع با هشدارهای قبلی سازمان غذا و دارو درباره مونجارو نیز همخوان است. این سازمان در مقطعی اعلام کرده بود مونجارو با ماده مؤثره تیرزپاتاید در فهرست دارویی ایران ثبت نشده و عرضه آن خارج از شبکه رسمی دارویی مجاز نیست.