۱۵ درصد ساخت مسکن تحت راهبری سازمان ملی زمین و مسکن به روش‌های نوین اختصاص یافت
علیرضا صادقیان‌فر امروز در رویداد «شهرک‌های آینده؛ نهضت فناوری در ساخت مسکن» که در صندوق نوآوری و شکوفایی برگزار شد، با اشاره به وجود مقررات و سازوکارهای حمایتی برای توسعه صنعتی‌سازی ساختمان، اظهار کرد: دستورالعمل‌ها، مقررات و روش‌های حمایتی متعددی در این حوزه تدوین شده است، اما پرسش اصلی این است که تا چه اندازه از این ظرفیت‌ها در عمل استفاده می‌کنیم.
به گزارش ایسنا، وی با اشاره به مبحث ۱۱ مقررات ملی ساختمان که به صنعتی‌سازی ساختمان اختصاص دارد، افزود: مهندس محمدرضا انصاری که از بدنه پیمانکاری کشور است و ریاست گروه تدوین این مبحث را بر عهده داشته، به مقررات تدوین‌شده اعتقاد دارد؛ اما باید پرسید این مقررات تا چه اندازه در پروژه‌های ساختمانی اجرا می‌شوند.
صادقیان‌فر با اشاره به مباحث مطرح شده در مجلس درباره صنعتی‌سازی ساختمان، خاطر نشان کرد: حتی در جلسات تخصصی نیز هنوز درک و تفاهم مشترکی درباره اینکه دقیقاً از صنعتی‌سازی چه می‌خواهیم، شکل نگرفته است. پیش از هر چیز باید مشخص کنیم منظورمان از صنعتی‌سازی چیست و قرار است چه اهدافی از طریق آن محقق شود.
معاون فنی و مهندسی سازمان ملی زمین و مسکن با اشاره به بازدید از غرفه‌های شرکت‌های حاضر در رویداد، اظهار کرد: در جریان بازدید از پنج غرفه، دو شرکت در حوزه نرم‌افزار و مدیریت پروژه فعالیت می‌کردند که سطح فناوری و توانمندی‌های آنها برای ما قابل توجه بود. سه شرکت دیگر نیز مجموعه‌هایی بودند که سازمان ملی زمین و مسکن هم‌اکنون با آنها همکاری دارد و پروژه‌هایی را با مشارکت آنها پیش می‌برد.
وی با اشاره به یکی از شرکت‌های فعال در زمینه فناوری‌های ساختمانی، افزود: حدود ۷ تا ۸ سال پیش، در فرایند انتقال فناوری به یکی از این شرکت‌ها کمک کردیم و خوشحال شدم که دیدم این مجموعه همچنان فناوری خود را توسعه داده و به سطوح پیشرفته‌تری رسانده است. این شرکت در ابتدا در حوزه فناوری نئوپرن فعالیت می‌کرد، اما اکنون به سمت میراگرهای پیشرفته‌تر رفته و در لبه فناوری حرکت می‌کند؛ در حالی که این فناوری پیش‌تر از خارج وارد می‌شد.
صادقیان‌فر با بیان اینکه بخشی از مشکلات مربوط به انتقال این فناوری به داخل کشور برطرف شده است، یادآور شد: با وجود این، رویه شکل گرفته هنوز به استاندارد تبدیل نشده و این شرکت در برخی زمینه‌ها فراتر از الزامات استانداردی موجود فعالیت می‌کند. کیفیت کار نیز مناسب است و این مجموعه همچنان مشتری دارد و با انگیزه در حال ارتقای سطح فناوری خود است.
معاون فنی و مهندسی سازمان ملی زمین و مسکن با اشاره به ظرفیت‌های قانونی حمایت از فناوری‌های نوین در حوزه مسکن، اظهار کرد: وزارت راه و شهرسازی و به ویژه سازمان ملی زمین و مسکن، در چارچوب قوانین موجود، ابزارهایی برای حمایت از طرح‌های فناورانه در اختیار دارند. در آیین‌نامه اجرایی قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن، در بند «د» ماده ۱۰، ظرفیتی پیش‌بینی شده است که بر اساس آن، اگر طرحی فناورانه باشد و از فناوری‌های نوین استفاده کند، سازمان ملی زمین و مسکن می‌تواند عرصه موردنیاز آن را به‌صورت اقساطی و با دوره بازپرداخت ۱۰ساله واگذار کند.
صادقیان‌فر ادامه داد: بر این اساس، پس از تصویب طرح فناورانه، زمین در اختیار مجری قرار می‌گیرد تا بتواند طرح خود را در آن اجرا کند. بنابراین، این ظرفیت قانونی برای حمایت از طرح‌هایی که از فناوری‌های نوین بهره می‌برند، وجود دارد.
صادقیان‌فر با اشاره به تکلیف تعیین‌شده در قانون برنامه هفتم پیشرفت برای توسعه روش‌های نوین ساخت مسکن، اظهار کرد: بر اساس این قانون، ۱۵ درصد ساخت مسکن باید به روش صنعتی‌سازی، استفاده از فناوری‌های نوین و هوشمندسازی انجام شود. سازمان ملی زمین و مسکن نیز در چارچوب ظرفیت‌های قانونی خود، از این سه حوزه حمایت می‌کند. البته عملکرد کل وزارت راه و شهرسازی محدود به سازمان ملی زمین و مسکن نیست، اما در بخش مربوط به مسئولیت‌های این سازمان، گزارش عملکرد ارائه‌شده به مجلس از تحقق بیش از سهم ۱۵ درصدی حکایت داشت و این عملکرد به تأیید ناظر سازمان برنامه و بودجه و مجلس نیز رسید.
معاون فنی و مهندسی سازمان ملی زمین و مسکن توضیح داد: از حدود پنج میلیون واحد مسکونی که در قانون برنامه برای احداث آنها هدفگذاری شده است، حدود ۹۰۰ هزار واحد تحت راهبری سازمان ملی زمین و مسکن قرار دارد. در این بخش، عملکرد سازمان از سهم ۱۵ درصدی تعیین‌شده در برش سالانه عبور کرده است.
وی با اشاره به همکاری این سازمان با شرکت‌های فناور حاضر در رویداد، گفت: سه شرکتی که در جریان بازدید از غرفه‌ها مشاهده کردیم، هم‌اکنون با سازمان ملی زمین و مسکن همکاری دارند و وارد مرحله اجرای پروژه شده‌اند. ما در این همکاری‌ها، علاوه بر حمایت از شرکت‌ها، موضوعاتی مانند میزان منابع مالی موردنیاز، زمان تحویل و پیشرفت پروژه‌ها را نیز پیگیری می‌کنیم.
صادقیان‌فر با تأکید بر وجود دغدغه توسعه فناوری‌های نوین در وزارت راه و شهرسازی، اظهار کرد: اگر در سازمان ملی زمین و مسکن چنین دغدغه‌ای وجود نداشت، در این رویداد شرکت نمی‌کردیم و از برگزاری آن با همکاری صندوق نوآوری و شکوفایی حمایت نمی‌کردیم. البته این دغدغه باید تقویت شود و زمینه استفاده عملی از ظرفیت‌های موجود گسترش یابد.
وی با اشاره به دشواری شناسایی مسیرهای حمایتی برای شرکت‌های دانش‌بنیان، افزود: یکی از پرسش‌های مهم این است که یک شرکت دانش‌بنیان برای دریافت حمایت باید به کدام نهاد مراجعه کند و چه مسیری را در وزارت راه و شهرسازی طی کند. لازم است جایگاه متولی این موضوع در ساختار وزارتخانه مشخص باشد تا شرکت‌ها برای دریافت راهنمایی و حمایت، مسیر روشنی در اختیار داشته باشند. در ساختار این سازمان، دفتر فناوری‌های نوین برای پیگیری این موضوعات فعالیت می‌کند. همکاران این دفتر دغدغه توسعه فناوری‌های نوین را دارند، برای مراجعه‌کنندگان وقت می‌گذارند و آماده‌اند شرکت‌ها را راهنمایی کنند.
وی با دعوت از شرکت‌های فناور برای مراجعه به این دفتر، گفت: شرکت‌هایی که برای توسعه فناوری‌های خود یا ورود به پروژه‌های مسکن به راهنمایی و حمایت نیاز دارند، می‌توانند از ظرفیت دفتر فناوری‌های نوین سازمان ملی زمین و مسکن استفاده کنند. ما از این همکاری استقبال می‌کنیم و برای پیشبرد آن آمادگی داریم.
صادقیان‌فر با اشاره به اینکه توسعه صنعتی‌سازی صرفاً به اقدامات یک وزارتخانه محدود نمی‌شود، اظهار کرد: تحقق این هدف کار ساده‌ای نیست. استقرار مفاهیمی مانند مدیریت کیفیت جامع و مدیریت بهره‌وری در کشور به همکاری مجموعه‌ای از دستگاه‌ها نیاز دارد و موضوعاتی مانند مدیریت انرژی نیز تنها در حوزه مسئولیت وزارت راه و شهرسازی قرار نمی‌گیرند. همین گستردگی مسئولیت‌ها، پیشبرد این مسیر را دشوارتر می‌کند.
وی با اشاره به ظرفیت همکاری سازمان ملی زمین و مسکن با صندوق نوآوری و شکوفایی برای حمایت از شرکت‌های فناور، گفت: در گفت‌وگو با شرکت‌های حاضر در رویداد، دو گروه از نیازها مطرح شد؛ یک گروه مربوط به متقاضیان استفاده از فناوری و گروه دیگر مربوط به سازندگان بود. سازمان ملی زمین و مسکن می‌تواند در شناسایی و معرفی هر دو گروه نقش‌آفرینی کند.
صادقیان‌فر با اشاره به تجربه استفاده از فناوری‌های نوین در شهرک پرنیان قم، افزود: در این شهرک از روش‌های فناورانه جدید استفاده می‌شود. در یکی از موارد، سازنده با اتکا به توان و منابع خود، طرح را آماده کرده بود و استفاده از فناوری نیز از نظر اقتصادی برای او توجیه داشت؛ بنابراین، اجرای آن بدون نیاز به حمایت خاص صندوق پیش رفت. در چنین شرایطی، متقاضی استفاده از فناوری وجود دارد، سازنده نیز حاضر است و زمین و بستر اجرای پروژه هم در اختیار سازمان ملی زمین و مسکن قرار دارد. ما می‌توانیم متقاضی و سازنده را به شرکت‌های فناور معرفی کنیم و زمینه همکاری میان آنها را فراهم آوریم.
معاون فنی و مهندسی سازمان ملی زمین و مسکن با اشاره به ضرورت طراحی سازوکارهای حمایتی مناسب، اظهار کرد: آنچه نیاز داریم، ایجاد سازوکاری برای تسهیل این همکاری‌ها است؛ به‌گونه‌ای که در صورت نیاز به ضمانت یا ابزارهای مالی، امکان استفاده از ظرفیت‌های صندوق نوآوری و شکوفایی فراهم شود و فرایند همکاری میان شرکت فناور، سازنده و متقاضی با سهولت بیشتری انجام گیرد.
وی با تأکید بر اینکه ظرفیت تقاضا برای فناوری‌های ساختمانی در پروژه‌های این سازمان وجود دارد، گفت: در شهرک پرنیان قم، امکان استقرار شرکت‌های فناور و فراهم کردن فضا برای معرفی محصولات و خدمات آنها وجود دارد. می‌توانیم سه شرکت را در این شهرک مستقر کنیم، فضایی در اختیار آنها قرار دهیم تا توانمندی‌های خود را معرفی کنند و از این طریق، ارتباط مستقیم میان شرکت‌ها و متقاضیان ایجاد شود.
صادقیان‌فر با اشاره به امکان پیوند دادن ظرفیت‌های اجرایی سازمان ملی زمین و مسکن با ابزارهای مالی صندوق نوآوری و شکوفایی، اظهار کرد: برای نمونه، اگر یک شرکت محصولی در حوزه هوشمندسازی ساختمان ارائه کند و قیمت آن ۶۰ میلیون تومان باشد، می‌توان سازوکاری را بررسی کرد که صندوق از طریق ارائه تسهیلات، هزینه خرید این محصول را برای متقاضی تأمین کند. اگر چنین سازوکاری طراحی شود، با توجه به وجود تقاضا در پروژه‌های مسکن، امکان استفاده از این محصولات در مقیاس گسترده فراهم خواهد شد. هدف این است که ظرفیت موجود در سمت تقاضا به بازار واقعی برای شرکت‌های فناور تبدیل شود و فرایند استفاده از محصولات آنها تسهیل شود.
معاون فنی و مهندسی سازمان ملی زمین و مسکن با اشاره به ظرفیت شهرک‌های در دست ساخت این سازمان، گفت: در حال حاضر، چهار شهرک در دست ساخت داریم که مجموعاً نزدیک به ۳۰ هزار واحد مسکونی را در بر می‌گیرند و عملاً در حال شکل‌گیری یک شهر جدید هستیم. بخش عمده واحدهای این شهرک‌ها یک‌طبقه است. در چنین پروژه‌هایی، به‌ویژه با توجه به تمایل برخی متقاضیان به تکمیل تدریجی خانه‌های خود، فرصت مناسبی برای استفاده از فناوری‌های نوین، هوشمندسازی و محصولات شرکت‌های دانش‌بنیان وجود دارد.
صادقیان‌فر تأکید کرد: شرکت‌های حاضر در این رویداد می‌توانند در این پروژه‌ها همکاری کنند و سازمان ملی زمین و مسکن نیز آمادگی دارد با فراهم کردن فضا، معرفی متقاضیان و تسهیل ارتباط با سازندگان، زمینه فعالیت آنها را ایجاد کند. اگر این ظرفیت با نظام حمایتی و تأمین مالی صندوق نوآوری و شکوفایی پیوند بخورد، می‌توان بازار گسترده‌تری برای فناوری‌های ساختمانی ایجاد کرد.
وی با تأکید بر آمادگی سازمان ملی زمین و مسکن برای همکاری با صندوق نوآوری و شکوفایی و شرکت‌های فناور، اضافه کرد: ظرفیت زمین، پروژه، سازنده و متقاضی در اختیار ما است و می‌توانیم از این ظرفیت‌ها برای توسعه استفاده از فناوری‌های نوین در ساخت مسکن بهره ببریم. لازم است با طراحی سازوکارهای مناسب حمایتی و مالی، موانع موجود کاهش یابد تا شرکت‌های فناور بتوانند محصولات خود را در پروژه‌های واقعی عرضه کنند و زمینه گسترش استفاده از این فناوری‌ها فراهم شود.
وی افزود: در آیین‌نامه اجرایی قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن، در بند «د» ماده ۱۰، ظرفیت‌هایی برای حمایت از طرح‌های فناورانه پیش‌بینی شده است که بر اساس آن، در صورت تأیید طرح فناوری، امکان واگذاری زمین به‌صورت اقساطی و با دوره بازپرداخت ۱۰ ساله وجود دارد.
