بستن مرز چذابه و دیگر مرزها هر دو طرف را متضرر می‌کند / با انسداد مرزها بازار عراق با گرانی کالاها روبه‌رو می‌شود
طبق خبرهای منتشرشده، مرز چذابه با تصمیم دولت عراق بسته شده است؛ این گذرگاه گرچه سهم محدودی از تردد کامیون‌های تجاری میان ایران و عراق دارد، اما بسته شدن آن نگرانی‌هایی را درباره تبعات اقتصادی محدودیت‌های مرزی و احتمال تسری آن به سایر گذرگاه‌های تجاری دو کشور ایجاد کرده است.
به گزارش تجارت نیوز، حمید حسینی، عضو اتاق مشترک ایران و عراق، هم به تابناک گفت که تسری بسته شدن مرزها می‌تواند تجارت ایران و عراق را مختل کند؛ چراکه روزانه ۲ تا ۳ هزار کامیون از مرزها عبور می‌کنند و سالانه حدود ۱۰ میلیارد دلار صادرات کالا به عراق انجام می‌شود.
تداوم چنین محدودیت‌هایی می‌تواند بر جریان تجارت دوجانبه، هزینه‌های لجستیکی، زمان ترخیص و تحویل کالا و حاشیه سود صادرکنندگان اثرگذار باشد. در این میان، علاوه بر پیامدهای مستقیم اختلال در مسیرهای صادراتی، چه تأثیری به هزینه‌های حمل‌ونقل، فعالیت صادرکنندگان و جایگاه کالاهای ایرانی در بازار عراق می‌گذارد؟
بسته شدن مرزهای ایران و عراق به زیان هر دو طرف است / جایگزین کردن کالاهای ایرانی با محصولات دیگر، با همان قیمت و کیفیت، برای طرف عراقی زمان‌بر خواهد بود
محمد هلاکو، عضو اتاق مشترک ایران و عراق، با اشاره به وابستگی متقابل دو کشور در حوزه تجارت و صادرات، گفت: تجارت رابطه‌ای دوطرفه است و خریدار و فروشنده به یکدیگر نیاز دارند؛ بنابراین، هرگونه تصمیم برای بستن مرزها، علاوه بر محدود کردن صادرات ایران، به بازار عراق نیز آسیب وارد می‌کند و هر دو طرف را متضرر خواهد کرد.
وی با تأکید بر اینکه کالاهای ایرانی طی چند سال گذشته جایگاه خود را در بازار عراق پیدا کرده‌اند، بیان کرد: جایگزین کردن کالاهای ایرانی با محصولات دیگر، با همان قیمت و کیفیت، برای طرف عراقی زمان‌بر خواهد بود و در این فاصله، بازار عراق نیز با افزایش قیمت و تورم کالاها مواجه می‌شود. به همین دلیل، بسته شدن مرزها تنها به زیان صادرکنندگان ایرانی نیست و طرف عراقی نیز هزینه‌های این تصمیم را متحمل خواهد شد.
۱۰ تا ۱۲ مرز دیگر میان ایران و عراق فعال هستند
هلاکو با بیان اینکه ایران و عراق در حوزه تجارت به یکدیگر وابستگی متقابل دارند، تشریح کرد: در حال حاضر، حدود ۱۳ تا ۱۴ مرز مشترک میان ایران و عراق، شامل مرزهای مرتبط با حکومت مرکزی و اقلیم کردستان، وجود دارد. اگرچه یکی از مرزها به دلایلی که ممکن است سیاسی یا مرتبط با تکمیل زیرساخت‌های ثبت در عراق باشد، بسته شده است، حدود ۱۰ تا ۱۲ مرز مشترک دیگر همچنان فعال هستند و فعالیت‌های تجاری و مسافری از طریق آنها ادامه دارد.
وی افزود: اگر تصمیم به بستن سایر مرزها نیز گرفته شود، هر دو طرف متضرر خواهند شد. چنین اقدامی می‌تواند برای صادرات ایران محدودیت ایجاد کند، اما با توجه به نیاز بازار عراق به کالاهای ایرانی و جایگاه این محصولات در بازار این کشور، بعید است که بسته شدن همه مرزها در دستور کار قرار گیرد.
کالاهای ایرانی جایگاه خود را در بازار عراق تثبیت کرده‌اند
عضو اتاق مشترک ایران و عراق با اشاره به دشواری جایگزینی کالاهای ایرانی در بازار عراق تصریح کرد: عراق در بسیاری از حوزه‌ها مصرف‌کننده است و به محصولات وارداتی نیاز دارد. از سوی دیگر، کالاهای ایرانی طی چند سال گذشته توانسته‌اند جایگاه خود را در بازار این کشور تثبیت کنند؛ بنابراین، جایگزینی این محصولات با کالاهایی که از نظر قیمت و کیفیت شرایط مشابهی داشته باشند، به زمان نیاز دارد.
او ادامه داد: در صورت محدود شدن دسترسی عراق به کالاهای ایرانی، این کشور نیز با مشکلاتی در تأمین کالا و احتمال افزایش قیمت‌ها مواجه خواهد شد. از این رو، محدودیت‌های مرزی صرفاً بر صادرات ایران اثر نمی‌گذارد، بلکه می‌تواند هزینه تأمین کالا را برای مصرف‌کنندگان عراقی نیز افزایش دهد.
تغییر مسیر مرزهای صادراتی می‌تواند بخشی از مشکلات حمل‌ونقل را کاهش دهد
هلاکو با اشاره به تأثیر محدودیت‌های مرزی بر حمل‌ونقل کالا اظهار کرد: تعدادی از کامیون‌هایی که به مرز چذابه نزدیک هستند، ممکن است از این وضعیت تأثیر بپذیرند، اما تمام کالاهای صادراتی ایران از شهرهای نزدیک به این مرز یا استان‌های مجاور آن تأمین نمی‌شوند.
وی با بیان اینکه صادرات ایران به عراق از استان‌های مختلف کشور انجام می‌شود، توضیح داد: کالاهای صادراتی از شهرهایی مانند مشهد، ارومیه، اصفهان و تهران نیز به عراق ارسال می‌شوند. در صورت بروز محدودیت در برخی مرزها، امکان تغییر مسیر حمل‌ونقل و انتقال بخشی از محموله‌ها به مرزهای شمالی‌تر وجود دارد؛ به‌ویژه برای کالاهایی که مبدأ آنها به این مرزها نزدیک‌تر است.
او در پایان خاطرنشان کرد: تغییر مسیر صادرات می‌تواند بخشی از اثرات محدودیت‌های مرزی را جبران کند و حتی در برخی مسیرها، هزینه حمل‌ونقل نیز کمتر باشد؛ هرچند محدودیت در مرزها همچنان می‌تواند بر روند صادرات و جابه‌جایی کالا تأثیر بگذارد.
تداوم محدودیت‌های مرزی می‌تواند منافع تجاری دو طرف را تحت تأثیر قرار دهد. بر این اساس، پیامد نهایی چنین تصمیم‌هایی به دامنه و مدت محدودیت‌ها، ظرفیت مرزهای جایگزین و نحوه مدیریت روابط تجاری دو کشور بستگی دارد؛ این عوامل می‌توانند تعیین کنند اختلال فعلی در حد یک چالش مقطعی باقی می‌ماند یا به مانعی جدی‌تر در مسیر تجارت دوجانبه تبدیل می‌شود.