برنامه ۵ ساله سازمان بورس برای افزایش سهم بازار سرمایه از تأمین مالی اقتصاد

حجتاله صیدی که صبح امروز دوشنبه ۲۵ آبان در نشست با فعالان اقتصادی و نمایندگان اتاق ایران سخن میگفت، با اشاره به اهمیت ارتباط بازار مالی با بخش واقعی اقتصاد اعلام کرد: یکی از دغدغههای اصلی سازمان بورس تقویت پیوند بازار سرمایه با بنگاههای اقتصادی و بخش واقعی اقتصاد است. بخش واقعی اقتصاد شامل بنگاهها، خانوارها و کسبوکارهاست، زمانی میتوان انتظار رشد اقتصادی داشت که ارتباط مؤثری میان این بخش و بازارهای مالی برقرار شود.
به گزارش تجارت نیوز، رییس سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به اهداف تعیینشده در برنامههای توسعه ۵ ساله کشور توضیح داد: مسئله اصلی اقتصاد ایران سرمایهگذاری برای دستیابی به رشد اقتصادی است، تحقق اهداف رشد، بدون انجام سرمایهگذاریهای لازم امکانپذیر نخواهد بود. بررسیها نشان میدهد حتی حفظ جایگاه فعلی اقتصاد ایران نیز به سرمایهگذاری قابل توجهی نیاز دارد. چنانکه در سالهای گذشته، دستیابی به رشد اقتصادی ۸ درصدی بارها هدفگذاری شده، اما تجربه نشان داده تحقق این هدف به میزان سرمایهگذاری و تشکیل سرمایه وابسته است.
مأموریت اصلی بورس تشکیل سرمایه است
صیدی با تأکید بر اینکه مأموریت اصلی بازارهای سرمایه در جهان، تسهیل فرایند تشکیل سرمایه است، گفت: صیانت از حقوق سرمایهگذاران، افزایش شفافیت و ارتقای کارایی بازار همگی برای تحقق این مأموریت تعریف میشوند.
او افزود: نباید بورس را صرفاً محلی برای خریدوفروش سهام و اوراق بهادار دانست. بورس در درجه نخست، محلی برای تشکیل سرمایه است و تحقق این هدف بدون همکاری با بنگاههای اقتصادی و بخش حقیقی اقتصاد امکانپذیر نیست.
رییس سازمان بورس با قدردانی از تلاشهای فعالان اقتصادی و بنگاههای تولیدی تأکید کرد: بخش خصوصی نقش مهمی در حفظ تابآوری اقتصاد داشته است. فعالان بخش خصوصی حتی در شرایط دشوار اقتصادی برای توسعه فعالیتهای خود تلاش میکنند و این پویایی و امید به آینده، یکی از عوامل مهم پایداری اقتصاد ایران است.
صیدی با اشاره به نتایج تحقیقات برندگان جایزه نوبل اقتصاد امسال و همچنین نقش انتظارات و رفتار بنگاهها و خانوارها در تحولات اقتصاد کلان توضیح داد: ثبات اقتصاد کلان صرفاً نتیجه تصمیمهای سیاستگذاران نیست، بلکه رفتار فعالان اقتصادی، بنگاهها و خانوارها نیز بر آن اثر میگذارد. از این رو، سازمان بورس حمایت از بخش خصوصی و کمک به توسعه فعالیت بنگاههای اقتصادی را در چارچوب وظایف و اختیارات خود پیگیری میکند.
افزایش سهم بازار سرمایه از تأمین مالی
رییس سازمان بورس با اشاره به ظرفیت بالای بازار سرمایه برای تجهیز منابع مالی تأکید کرد: مسئله اصلی اقتصاد ایران صرفاً کمبود منابع نیست، بلکه نحوه تخصیص منابع و تعیین اولویتهای سرمایهگذاری نیز اهمیت زیادی دارد.
صیدی با اشاره به سهم بازار سرمایه از تأمین مالی اقتصاد توضیح داد: در ابتدای دوره مدیریت جدید سازمان بورس، سهم بازار سرمایه از تأمین مالی حدود ۱۲ درصد و سهم بازار پول در این حوزه نزدیک به ۸۸ درصد بود. طبق هدفگذاری انجام شده قصد داریم در یک دوره پنجساله، سهم این ۲ بازار ابتدا به یکدیگر نزدیک شود و در نهایت به نسبت ۵۰-۵۰ برسد.
او در عین حال تاکید کرد: طبیعی است که تحقق چنین هدفی در کوتاهمدت امکانپذیر نیست. با این حال، در این مدت توانستهایم سهم بازار سرمایه از تأمین مالی را ۳ واحد درصد افزایش دهیم. این افزایش در شرایطی اتفاق افتاده که بازار پول نیز همزمان در حوزه تامین مالی در حال رشد بوده است.
رییس سازمان بورس با اشاره به عوامل محدودکننده توسعه تأمین مالی از طریق بازار سرمایه گفت: استفاده از تسهیلات بانکی، با وجود هزینهها و محدودیتهای موجود، همچنان برای برخی بنگاهها جذابتر از تأمین مالی از بازار سرمایه است. با این حال، توسعه ابزارهای جدید و کاهش هزینه تأمین مالی میتواند به تغییر این وضعیت کمک کند.
شفافیت صورتهای مالی، پیشنیاز تأمین مالی بنگاهها
صیدی با اشاره به مشکلات بنگاههای کوچک و متوسط در دسترسی به منابع مالی گفت: یکی از موانع مهم تأمین مالی این بنگاهها، کیفیت گزارشگری مالی و نبود صورتهای مالی حسابرسیشده قابل اتکاست. در برخی موارد، بنگاهها اساساً صورتهای مالی حسابرسیشده ندارند و در موارد دیگر، گزارش حسابرس شامل بندهای بااهمیتی است که امکان ارزیابی صحیح وضعیت مالی شرکت را دشوار میکند.
رییس سازمان بورس تأکید کرد: توسعه تأمین مالی بنگاههای کوچک و متوسط مستلزم افزایش شفافیت مالی، ارتقای کیفیت حسابرسی و اصلاح ساختار گزارشگری بنگاههاست. اتاق ایران میتواند در این زمینه نقش مهمی ایفا کند.
او با اشاره به تجربه تأمین مالی از طریق شرکتهای پروژه گفت: در یکی از موارد، حدود هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان منابع مالی طی چند روز برای یک پروژه از طریق بازار سرمایه تجهیز شد. این تجربه نشان میدهد در صورت فراهم بودن شرایط لازم، بازار سرمایه ظرفیت مناسبی برای تأمین مالی پروژهها دارد.
پیشنهاد تشکیل صندوق تضمین غیربانکی با مشارکت اتاق ایران
رییس سازمان بورس با اشاره به ضرورت کاهش وابستگی انتشار اوراق به ضمانت بانکی گفت: یکی از اقداماتی که در بازار سرمایه انجام شده، توسعه سازوکار رتبهبندی اعتباری برای انتشار اوراق بدون ضامن بانکی است.
او توضیح داد: ضرورتی ندارد بنگاهی که قصد تأمین مالی از طریق بازار سرمایه را دارد، بار دیگر برای دریافت ضمانت به شبکه بانکی مراجعه کند. این فرایند میتواند هزینه تأمین مالی شرکت را افزایش دهد و به نوعی موجب دوبارهکاری شود.
صیدی افزود: در سازوکار رتبهبندی اعتباری، شرکتهایی که از رتبههای اعتباری بالایی برخوردارند، میتوانند متناسب با رتبه خود، حتی بدون نیاز به ضامن بانکی اوراق منتشر کنند. با این حال، دستیابی به چنین رتبههایی نیازمند برخورداری از صورتهای مالی شفاف و عملکرد اعتباری مناسب است. بهنظر من از میان دلایل پایین بودن رتبه اعتباری پایین شرکتها، فقط بخش اندکی به مواردی چون بدحسابی یا چک برگشتی مربوط میشود، در این بین دلیل اصلی، وجود صورتهای مالی حسابرسی شده نامناسب است.
صیدی با اشاره به اهمیت رتبه اعتباری در تعیین هزینه تأمین مالی تأکید کرد: هرچه رتبه اعتباری شرکتها بالاتر باشد، امکان فروش اوراق به سرمایهگذاران نهادی و صندوقهای سرمایهگذاری با نرخ مناسبتر فراهم میشود. در مقابل، شرکتهایی که از وضعیت اعتباری ضعیفتری برخوردارند، معمولاً ناچارند هزینه بیشتری برای جذب منابع مالی پرداخت کنند. بنابراین، ارتقای شفافیت و بهبود رتبه اعتباری میتواند نقش مستقیمی در کاهش هزینه تأمین مالی بنگاهها داشته باشد.
رییس سازمان بورس گفت: در حال حاضر انتشار اوراق با ضمانت بانکی و از طریق نهادهای مالی فعال بازار سرمایه انجام میشود و تلاش کردهایم با ایجاد مسیرهای سریعتر، فرایند انتشار اوراق برای شرکتها تسهیل شود. با این حال، توسعه تأمین مالی نیازمند عبور از روشهای متعارف و استفاده گستردهتر از ظرفیت رتبهبندی اعتباری است.
صیدی با اشاره به ظرفیت انتشار اوراق برای شرکتهای بزرگ گفت: در حال حاضر برخی گروههای بزرگ اقتصادی و شرکتهای بخش خصوصی، متناسب با اندازه و وضعیت اعتباری خود، ظرفیت انتشار اوراق در مقیاس ۱۰ تا ۳۰ همت را دارند.
او تأکید کرد: یکی از عوامل اصلی دستیابی به این ظرفیت، برخورداری از رتبه اعتباری مناسب است و رتبهبندی نیز به شفافیت صورتهای مالی، وضعیت مالیاتی و عملکرد اعتباری بنگاهها وابسته است.
رییس سازمان بورس با ارائه پیشنهادی به اعضای اتاق ایران گفت: اتاق ایران میتواند برای اعضای خود سازوکاری بهمنظور تضمین غیربانکی ایجاد کند. برای مثال، تشکیل یک صندوق تضمین غیردولتی یا طراحی سازوکاری برای ارزیابی و اعتبارسنجی اعضای اتاق ایران میتواند مسیر انتشار اوراق را برای بنگاهها تسهیل کند. اگر اتاق ایران بر اساس اطلاعات و شناختی که از اعضای خود دارد، صلاحیت اعتباری یک شرکت را تأیید کند، میتوان از این ظرفیت برای توسعه تأمین مالی استفاده کرد. سازمان بورس نیز آمادگی دارد درباره طراحی و اجرای چنین سازوکاری همکاری کند.
رییس سازمان بورس افزود: اگر اتاق ایران بتواند بر اساس شناخت از اعضای خود، سازوکاری برای ارزیابی و تأیید صلاحیت اعتباری شرکتها ایجاد کند، میتوان از این ظرفیت برای تسهیل انتشار اوراق استفاده کرد. برای مثال، اگر شرکتی از سوی چنین نهادی برای انتشار اوراق به میزان مشخصی واجد صلاحیت شناخته شود، امکان بررسی و استفاده از این اعتبار در فرایند تأمین مالی بازار سرمایه وجود خواهد داشت.
صیدی بر آمادگی سازمان بورس برای همکاری با اتاق ایران در توسعه ابزارهای مالی، افزایش شفافیت بنگاهها، گسترش نظام رتبهبندی اعتباری و تسهیل دسترسی بخش خصوصی به منابع مالی بازار سرمایه تأکید کرد.
برنامه سازمان بورس برای تسهیل پذیرش شرکتهای خانوادگی و کوچک
رییس سازمان بورس با اشاره به برنامههای نهاد ناظر بازار سرمایه برای تسهیل پذیرش شرکتها در بورس گفت: یکی از موضوعاتی که در حال پیگیری آن هستیم، فراهم کردن شرایط ورود شرکتهای خصوصی، خانوادگی و بنگاههایی است که ساختار مالکیت محدودتری دارند. در این زمینه طرحی با همکاری بخشهای مرتبط آغاز شده است، این طرح مراحل نهایی خود را طی میکند. هدف این است که امکان حضور این شرکتها در بستری متناسب با ویژگیهای آنها فراهم شود تا سرمایهگذاران حرفهای بتوانند در چنین شرکتهایی سرمایهگذاری کنند.
صیدی با تأکید بر اینکه ورود به بورس نباید صرفاً به شرکتهای بزرگ محدود شود، گفت: پذیرش شرکتها در بازار سرمایه، فارغ از اندازه آنها، از موضوعات مورد تأکید سازمان بورس است.
او با اشاره به نگرانی برخی فعالان اقتصادی درباره محدودیتهای ناشی از پذیرش در بورس توضیح داد: گاهی صاحبان بنگاههای خصوصی تصور میکنند که ورود شرکت به بورس موجب محدود شدن اختیارات مدیریتی آنها میشود. این در حالی است که تجربه بسیاری از شرکتهای بزرگ خصوصی حاضر در بورس نشان میدهد پذیرش در بازار سرمایه میتواند فرصتهای جدیدی برای توسعه فعالیت بنگاه فراهم کند.
رییس سازمان بورس افزود: یکی از مزایای مهم پذیرش شرکتها در بورس، کاهش هزینه سرمایه است. شرکتهای پذیرفتهشده به دلیل شفافیت و دسترسی عمومی به اطلاعات مالی، معمولاً شرایط مناسبتری برای انتشار اوراق و جذب منابع مالی دارند. افزایش سرمایه نیز برای این شرکتها با سهولت بیشتری امکانپذیر است و بنگاهها میتوانند از روشهای مختلف تأمین مالی، متناسب با شرایط خود استفاده کنند.
صیدی ضمن ارائه پیشنهاد همکاری مشترک سازمان بورس و اتاق ایران برای بررسی تجربه حضور شرکتهای بخش خصوصی در بازار سرمایه گفت: میتوان عملکرد تعدادی از شرکتهای خصوصی بزرگ و متوسط را در بورس بررسی کرد و مزایا و محدودیتهای حضور در بازار سرمایه را به شکل مستند در اختیار سایر فعالان اقتصادی قرار داد.




