اولین برآورد رسمی از بیکاری در پی جنگ
جیب نیوز- جنگ با همه پیامدهای ویرانگرش، ضربهای جدی به چرخه بازار کار کشور وارد کرده است؛ بازاری که هنوز از زخمهای جنگ ۱۲ روزه بهبود نیافته بود و با آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در اسفند ۱۴۰۴، بار دیگر با تکانهای تازه مواجه شد. تکانهای که تنها به اختلال در فعالیتهای اقتصادی محدود نماند و بهتدریج خود را در قالب افزایش بیکاری و توقف فعالیت بسیاری از کسبوکارها نشان داد.
در نخستین برآورد رسمی از اثرات جنگ بر بازار کار و براساس گزارش تسنیم، غلامحسین محمدی، معاون وزیر تعاون و رئیس سازمان آموزش فنیوحرفهای کشور، در نشست مدیران ستادی و استانی اعلام کرد که بر اساس برآوردهای اولیه، این جنگ به از دست رفتن بیش از یک میلیون شغل انجامیده و حدود دو میلیون نفر را بهطور مستقیم و غیرمستقیم با بیکاری مواجه کرده است.
با این حال، برخی نشانهها حاکی از آن است که دامنه واقعی این آسیبها میتواند گستردهتر از این برآوردهای اولیه باشد. طی بیش از ۵۰ روز گذشته، محدودیت در دسترسی به اینترنت بینالملل فشار قابلتوجهی بر کسبوکارهای آنلاین و مشاغل وابسته به فضای وب وارد کرده است؛ فشاری که در بسیاری از موارد به تعدیل نیرو، توقف فعالیت یا حتی ورشکستگی برخی کسبوکارها انجامیده و احتمالاً برآوردهای نهایی از میزان بیکاری را افزایش خواهد داد.
در همین چارچوب، هادی کهلزاده، اقتصاددان و مقام سابق سازمان تأمین اجتماعی ایران، هشدار داده است که تا ۱۲ میلیون شغل ــ معادل نزدیک به نیمی از نیروی کار کشور ــ در معرض خطر مرخصی اجباری یا اخراج قرار دارند؛ رقمی که اگرچه هنوز در حد یک سناریوی هشداردهنده مطرح میشود، اما تصویر روشنی از شکنندگی بازار کار در شرایط جنگی ارائه میدهد.
تجربه تابستان ۱۴۰۴ و پیامدهای جنگ ۱۲ روزه نیز نشان داد که اقتصاد ایران در برابر چنین شوکهایی آسیبپذیر است. در آن مقطع موج گسترده تعدیل نیرو به بیکار شدن بیش از ۶۰۰ هزار نفر انجامید و اکنون برخی نشانهها حاکی از آن است که جنگ اخیر میتواند همان روند را در مقیاسی بزرگتر تکرار کند؛ روندی که حتی با وجود محدودیتهای ارتباطی و قطعی اینترنت نیز خبرهای پراکندهای از آن به گوش میرسد.
در سوی دیگر این معادله، کارفرمایان نیز با فشارهای فزاینده هزینهای روبهرو هستند و برخی از آنها هشدار میدهند که در صورت افزایش قابلتوجه دستمزدها ناچار به تغییر در ساختار فعالیت خود خواهند شد. نتایج یک نظرسنجی از سوی «جابویژن» نیز نشان میدهد ۴۱ درصد کارفرمایان قصد دارند مزایای جانبی کارکنان خود را کاهش دهند، ۲۵ درصد به تعدیل نیرو فکر میکنند، ۲۳ درصد برنامه توسعه فعالیتهای خود را متوقف خواهند کرد، ۱۶ درصد با مشکل در پرداخت بدهیها مواجه میشوند و ۱۴ درصد نیز بودجه تحقیق و توسعه را کاهش خواهند داد.
مجموع این نشانهها حاکی از آن است که بازار کار ایران نهتنها با پیامدهای مستقیم جنگ، بلکه با اثرات زنجیرهای آن نیز مواجه شده است؛ اثراتی که از تعطیلی کسبوکارها و اختلال در زیرساختهای ارتباطی آغاز میشود و در نهایت به کاهش فرصتهای شغلی و افزایش نااطمینانی در اقتصاد ختم میشود.
