اقتصادی‌سازی تولید راهکاری برای عبور از بحران سن در کشاورزی
کارشناسان و متولیان حوزه کشاورزی عنوان می‌کنند برای گذر از کشاورزی سنتی و معیشتی به سوی کشاورزی دانش‌بنیان و بهره‌ور اعتباری بالغ بر ۱۰۰۰ هزار میلیارد تومان (همت) اعتبار نیاز است. در کنار تامین منابع مالی، نیروی انسانی با سواد و با دانش روز نیز ضروری است در حالی که امروز بخش اعظمی از بهره‌برداران با سن بالا و کم‌سواد هستند.
به گزارش مهر، در حال حاضر ۳۷ هنرستان کشاورزی وابسته به وزارت جهاد کشاورزی در کشور وجود دارد که به تربیت نیروی انسانی می‌پردازد؛ اما آنچه مسلم است دانش‌آموزان مشتاق و با رتبه بالا علمی وارد هنرستان‌های کشاورزی نمی‌شوند. عموما شاگردان با رتبه پایین و دانش‌آموزانی که کمتر اشتیاق ادامه تحصیل را دارند وارد رشته‌هایی مثل کشاورزی یا علمی و کاربردی می‌شوند.
امروز برای ارتقا بهره‌وری در بخش کشاورزی صحبت از نفوذ دانش و افزایش کارکردها می‌شود که یکی از بسترهای آن ترتیب نیروی انسانی است؛ اما آیا تربیت ۲۹ هزار دانش‌آموز مشغول در هنرستان‌های کشاورزی وابسته به وزارت جهاد کشاورزی که قطعا با رتبه بالا و مطلوب راهی این رشته نشده‌‍اند می‌تواند راهگشا این حوزه در آینده باشد؟
ابوالفضل فرجی، رئیس موسسه آموزش و ترویج کشاورزی درباره کیفیت جذب دانش‌آموزان هنرستان کشاورزی و چالش‌های نیروی انسانی و ساختاری در بخش کشاورزی ایران، بر ضرورت بازنگری در نقش هنرستان‌ها و پیاده‌سازی طرح جامع «کشاورزان آینده» جهت جذب نسل جوان و اقتصادی کردن این بخش تاکید کرد.
وی چالش اصلی بخش کشاورزی را عدم استقبال جوانان از این حوزه و فاصله میان دانش نظری و توان عملیاتی نیروها دانست.
این مسئول دولتی با اشاره به وضعیت فعلی نظام آموزشی، تاکید کرد: هنرستان‌ها بستری حیاتی برای افزایش بهره‌وری هستند، اما بازنگری در خروجی‌های آن‌ها برای ورود به عرصه‌های عملیاتی کشاورزی الزامی است.
بحران اشتیاق؛ چرا جوانان از کشاورزی دوری می‌کنند؟
رئیس موسسه آموزش و ترویج کشاورزی با اشاره به وضعیت ورود دانش‌آموزان به دانشگاه‌ها، افزود: متاسفانه در حال حاضر، دانشجویان رشته‌های کشاورزی لزوماً آن دسته از جوانان با رتبه‌های علمی برتر نیستند. استقبال از این رشته با چالش جدی مواجه است و علت اصلی آن نیز به مسائل اقتصادی بازمی‌گردد.
وی در ادامه تصریح کرد: ۹۰ درصد کشاورزان کشور، مالک زمین و خرده‌مالک هستند و فرزندان آن‌ها پتانسیل بالایی برای ورود به این عرصه دارند، اما به دلیل عدم اطمینان از سودآوری و اقتصادی نبودن کشاورزی، تمایلی به ادامه این مسیر ندارند. اقتصاد، حرف اول را در جذب نسل جدید می‌زند؛ اگر کشاورزی از منظر اقتصادی توانایی جذب سرمایه و نیروی کار را داشته باشد، به‌طور خودکار تمایل خانواده‌ها برای ورود فرزندانشان به این رشته افزایش خواهد یافت.
کشاورزان آینده؛ از هنرستان‌های شبانه‌روزی تا تسهیلات ویژه
فرجی با معرفی راهکارهای عملیاتی، از طرح جامع «کشاورزان آینده» سخن گفت که مشابه الگوهای موفق جهانی (مانند طرح‌های مشابه در ترکیه) طراحی شده است.
به گفته وی، این طرح با همکاری وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری هدف خود را بر ۳ محور اصلی استوار کرده است.
رئیس موسسه آموزش و ترویج کشاورزی در تشریح این اهداف گفت: توسعه زیرساخت‌های آموزشی در مناطق محروم و ایجاد هنرستان‌های شبانه‌روزی در سطح دهستان‌ها با هدف جذب فرزندان کشاورزان و تبدیل آن‌ها به متخصصان فنی و مهندسی کشاورزی می‌تواند یکی از این برنامهها باشد. مشوق دیگر، در نظر گرفتن تسهیلات و مشوق‌های حمایتی است یعنی ارائه تسهیلات ویژه و در نظر گرفتن اولویت‌های جذب شغلی برای فارغ‌التحصیلان این حوزه از دیگر پیشنهادها برای جذب دانش‌آموزان با رتبه بالایی علمی به این رشته است.
وی افزود: حذف خدمت سربازی یکی دیگر از مشوق‌هایی است که می‌تواند راهگشا باشد.
رئیس موسسه آموزش و ترویج کشاورزی در این راستا اظهار کرد: می‌توان برای تشویق جوانان، کسانی که مسیر حرفه‌ای خود را در کشاورزی پیش می‌برند، تسهیلاتی نظیر معافیت‌های مرتبط با خدمت سربازی یا اولویت در جذب در طرح‌های ملی را در نظر گرفت.
فرجی در پایان تأکید کرد: اگر طرح «کشاورزان آینده» با حمایت‌های قانونی مصوب و به صورت اجرایی پیاده‌سازی شود، بخش بزرگی از مشکلات مزمن بخش کشاورزی از جمله کمبود نیروی کار متخصص و بحران انتقال دانش به نسل بعد، رفع خواهد شد؛ زیرا پیوند میان آموزش، ترویج و اقتصاد، کلید اصلی دستیابی به امنیت غذایی و شکوفایی این بخش است.