کدام شرکتهای نظامی آمریکایی و اسرائیلی از جنگ ایران سود میبرند؟
در حال حاضر سهام شرکتهای تجهیزات نظامی و دفاعی به بالاترین حد خود در ایالات متحده رسیده است که ناشی از نیاز به تولید میلیاردها دلار سامانههای تسلیحاتی در خلال جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در منطقه خاورمیانه است. ایالات متحده در سال ۲۰۲۵ با نزدیک به یک تریلیون دلار سرمایهگذاری، بزرگترین هزینهکننده ادوات نظامی در جهان محسوب شد.
این سرمایهگذاری از تجمیع سرمایهگذاری ۹ کشور بعدی این لیست که شامل چین، روسیه آلمان، هند، انگلیس،عربستان سعودی، اوکراین فرانسه و ژاپن میشود، هم بیشتر است؛ ترامپ قصد دارد این مبلغ را تا سال ۲۰۲۷ به ۱.۵ تریلیون دلار افزایش دهد. آمریکا تاکنون میلیاردها دلار برای خرید سلاح در جنگ با ایران هزینه و این امر جنگ را به یک تجارت بسیار سودآور برای پیمانکاران دفاعی تبدیل کرده است.
افزایش سهام شرکتهای تولیدکننده تجهیزات نظامی در آمریکا
هفته گذشته، قیمت سهام شرکتهای بزرگ تولیدکننده سلاح در ایالات متحده با افزایش همراه بود. نورثروپ گرومن با (۵ درصد)، RTX با (۴.۵ درصد) و لاکهید مارتین با (۳ درصد) افزایش داشت. اما کدام سلاحها در جنگ با ایران مورد استفاده نظامیان آمریکایی قرار گرفتهاند و کدام پیمانکاران دفاعی از این درگیری که به سرعت در حال تشدید است، سود میبرند؟ براساس اظهارات فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده «سنتکام»، در عملیات موسوم به «خشم حماسی» بیش از ۲۰ سیستم تسلیحاتی متمایز در نیروهای هوایی، دریایی، زمینی و دفاع موشکی آمریکا به کار گرفته شده است.
موشکها، مهمات و سیستمهای موشکی
موشک تاماهاوک به مدت سه دهه سلاح تهاجمی دوربرد مورد علاقه پنتاگون بوده است. این موشکها با سرعتهای زیر صوت حرکت میکنند و در ارتفاع کم نزدیک به زمین در تحرک هستند تا از تشخیص رادار جلوگیری کنند. این موشکها از ناوشکنهای کلاس آرلی برک در دریای عرب شلیک شدهاند و هر ناوشکن آمریکایی نیز قادر به حمل بیش از ۹۰ موشک تاماهاوک است.
ایالات متحده همچنین برای اولین بار موشکهای تهاجمی دقیق (PrSM) را از سامانههای M-142 HIMARS در مناطق بیابانی علیه اهدافی در ایران شلیک کرده است. این موشک بالستیک کوتاهبرد قادر به هدف قرار دادن اهدافی در فاصله ۴۰۰۲ کیلومتری (۲۵۰ مایلی) هستند. در بخش دفاعی، سامانههای موشکی پاتریوت و سامانههای دفاع منطقهای ارتفاع بالا (THAAD) برای رهگیری حملات تلافیجویانه علیه ایران مستقر شدهاند؛ پاتریوتها، موشکهای کروز کوتاهبرد و اهداف در ارتفاع پایین را مورد هدف قرار میدهند، در حالی که THAAD موشکهای بالستیک را در ارتفاعات بالاتر در مرحله نهایی فرودشان رهگیری میکند.
پهپادها
ایالات متحده در حمله به ایران از سامانه تهاجمی بدون سرنشین کمهزینه (LUCAS) نیز رونمایی کرد. این پهپاد یک پهپاد تهاجمی یکطرفه است که توسط شرکت SpekreWorks ساخته شده و از پهپاد «شاهد» ایران الگو گرفته است. استفاده از پهپاد LUCAS با قیمت ۳۵۰۰۰ دلار برای هر واحد، نشاندهنده یک چرخش عمدی به سمت مهمات ارزانتر و قابل مصرفتر است. هزینه این پهپاد بسیار کمتر از پهپاد MQ-9 Reaper است که آن هم در این جنگ به کار گرفته شده و هزینه تولید هر فروند آن تا ۴۰ میلیون دلار است. براساس گزارشهای منتشر شده از سوی مقامات سپاه، ایران موفق شده است در اول مارس (۱۰ اسفند سال جاری) یک پهپاد Reaper را سرنگون کند.
عملکرد تهاجمی
ایالات متحده از بمبافکنهای B-1، بمبافکنهای رادارگریز B-2، جنگندههای F-15، جتهای F-22 Raptor و جنگندههای رادارگریز F-35 Lightning II برای حمله به تأسیسات موشکهای بالستیک و پناهگاههای زیرزمینی ایران استفاده کرده است. این بمبافکنها حامل بمبهای ۹۰۰ کیلوگرمی (۲۰۰۰ پوندی) برای نابودی ذخایر موشکی و نظامی ایران بودهاند.
به گفته منابع خبری محلی، جتهای جنگ الکترونیک EA-18G Growler روی ناو هواپیمابر آبراهام لینکن که در دریای عرب مستقر است، قابل مشاهده هستند. این هواپیماها برای ایجاد اختلال در رادار، ارتباطات و سیستمهای هدایت موشکی دشمن استفاده میشوند. ایالات متحده عملکرد تهاجمی خود در حمله به ایران را با هواپیمای P-8A Poseidon نیز به پیش میبرد که برای نظارت و شناسایی در دریا و خشکی مورد استفاده قرار میگیرد و براساس دادههای مسیر پرواز، در حال گردش در اطراف تنگه هرمز هستند.
طی ماه اخیر، نیروی هوایی ایالات متحده همچنین هواپیماهای راداری E-3 Sentry AWACS را به خاورمیانه اعزام کرد که عملکرد آن ارائه اطلاعات از میدان نبرد است. هواپیماهای جاسوسی RC-135 نیروی هوایی ایالات متحده نیز، مانند انواع Cobra Ball و Rivet Joint در حال انجام ماموریتهای جمعآوری اطلاعات از عملکرد ایران در هدف قرار دادن پایگاههای آمریکا در قطر و امارات متحده عربی بودهاند و پرتابهای موشکی، سیستمهای راداری و ارتباطات ایران را زیر نظر داشتهاند.
علاوه براین، ناوهای هواپیمابر یو اس اس آبراهام لینکلن و یو اس اس جرالد آر فورد به ترتیب دو ناو هواپیمابر ایالات متحده در دریای عرب و مدیترانه هستند. این ناوهای هواپیمابر به همراه ناوگانی از ناوشکنهای موشکانداز هدایتشونده کلاس آرلی برک با سیستمهای ایجیس، قدرت تهاجمی و دفاع موشکی آمریکا را شامل میشوند.
سازندگان سلاح در جنگ با ایران
بوئینگ بمبافکن B-1، اف-۱۵، EA-18G گرولر، P-8A پوسایدون و RC-135، توسط« L3Harris Technologies » ساخته میشود. «نورثروپ گرومن» بمبافکنهای رادارگریز B-2 را میسازد و فناوری رادار را برای آواکسهای E-3 Sentry فراهم میآورد.
علاوه بر کمپانیهای فوق، کار ساخت جنگندههای رادارگریز F-35 Lightning II، جتهای F-22 Raptor، سیستمهای THAAD، موشکهای M142 HIMARS، موشکهای MGM-140 ATACMS و PrSM با «لاکهید مارتین» است. بخش Raytheon از شرکت «RTX» موشکهای Tomahawk و سیستمهای موشکی MIM-104 Patriot را میسازد.
شرکت «اسپکتر ورکس» (SpektreWorks) پهپادهای تهاجمی یکطرفه لوکاس (LUCAS) را تولید میکند. شرکت «جنرال اتومیکس» (General Atomics Aeronautical) کار ساخت پهپادهای امکیو-۹ ریپر (MQ-9 Reaper) را برعهده دارد و در نهایت شرکت «هانتینگتون اینگالز اینداستریز» (Huntington Ingalls Industries) ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن (USS Abraham Lincoln) و یواساس جرالد آر فورد (USS Gerald R Ford) را ساخته است.
بزرگترین شرکتهای نظامی جهان کدامند؟
براساس گزارش موسسه تحقیقات صلح بینالمللی استکهلم (SIPRI)، در سال ۲۰۲۴ (۱۴۰۲-۱۴۰۳)، ۱۰۰ شرکت برتر دفاعی جهان بیش از ۶۷۹ میلیارد دلار درآمد داشتهاند. شرکتهای آمریکایی با در اختیار داشتن صدر جدول نیمی از این درآمد (۳۳۴ میلیارد دلار) را به دست آوردهاند. پس از آنها چین با (۸۸ میلیارد دلار)، بریتانیا (۵۲ میلیارد دلار)، روسیه (۳۱ میلیارد دلار) و فرانسه (۲۶ میلیارد دلار) در جایگاههای بعدی قرار داشتهاند.
شرکتهای بزرگ اروپایی، مانند BAE Systems بریتانیا، لئوناردو ایتالیا، ایرباس فرا اروپایی، تالس فرانسه و راینمتال آلمان، همگی در بین ۲۰ شرکت برتر جهان قرار دارند و بسیاری از آنها در پی درگیری روسیه و اوکراین به جایگاه فعلی شان رسیدهاند.
بزرگترین پیمانکاران دفاعی در ایالات متحده کدامند؟
بنا بر گزارش موسسه SIPRI مشخص شد، ۳۹ پیمانکار آمریکایی در فهرست ۱۰۰ شرکت برتر دفاعی جهان این موسسه قرار دارند. از این میان هم پنج شرکت برتر دفاعی ایالات متحده عبارتند از:
لاکهید مارتین: بزرگترین پیمانکار دفاعی جهان در سال ۱۹۹۵ که از طریق ادغام شرکتهای لاکهید و مارتین ماریتا تشکیل شده است. این شرکت در سال ۲۰۲۴، ۶۸.۴ میلیارد دلار درآمد کسب کرد و با دولت ایالات متحده برای تولید هواپیماهایی چون F-۳۵، موشک و سیستمهای فضایی، قرارداد منعقد کرد. علاوه براین در سال جاری نیز این شرکت با دولت ایالات متحده برای تسریع تولید بخش موشکی PAC-3 توافقنامهای به امضا رساند.
RTX: این شرکت نیز در سال ۲۰۲۰ پس از ادغام شرکت های Raytheon و United Technologies به وجود آمد. سه بخش اصلی این تجارت بر تولید سیستمهای موشکی، موتورهای جت و اویونیک برای خطوط هوایی نظامی و تجاری ایالات متحده متمرکز است. RTX در سال ۲۰۲۴، ۴۳.۶ میلیارد دلار درآمد از فروش تجهیزات بخش دفاعی داشته است.
نورثروپ گرومن: این شرکت پیمانکاری در سال ۱۹۹۴ پس از خرید گرومن توسط نورثروپ تأسیس شد. نورثروپ گرومن از تولید هواپیماهای رادارگریز مانند B-۲۱ Raider، سیستمهای فضایی و برنامههای نوسازی هستهای برای نیروی هوایی ایالات متحده و دولت درآمد کسب میکند. این شرکت در سال ۲۰۲۴، ۳۷.۹ میلیارد دلار درآمد از فروش تجهیزات دفاعی به دست آورد.
جنرال داینامیکس: این شرکت زیردریاییهای هستهای، تانکهای جنگی، خودروهای زرهی و جت تجاری گلفاستریم را می سازد و در سال ۲۰۲۴، ۳۳.۶ میلیارد دلار درآمد در بخش فروش ادوات دفاعی داشته است.
بوئینگ: این شرکت هواپیماسازی در سال ۱۹۱۶ تأسیس شد. بیشتر درآمد آن از تولید هواپیماهای تجاری، برنامههای دفاعی و سیستمهای فضایی مانند F/A-18E/F Super Hornet، هلیکوپترهای AH-64 Apache و Chinook و P-8 Poseidon حاصل میشود. بوئینگ نیز در سال ۲۰۲۴، ۳۰.۶ میلیارد دلار از فروش ادوات بخش دفاعی به دست آورد.
بزرگترین پیمانکاران دفاعی اسرائیل کدامند؟
براساس گزارش موسسه تحقیقات صلح بینالمللی استکهلم (SIPRI)، نام سه پیمانکار اسرائیلی در فهرست ۱۰۰ شرکت برتر دفاعی جهان به چشم میخورد که عمده تجهیزات نظامی و دفاعی تل آویو توسط این شرکتها ساخته میشود.
Elbit Systems: بزرگترین شرکت دفاعی اسرائیل در زمینه ساخت پهپادها، سیستمهای نظارتی، الکترونیک میدان نبرد و اپتیک نظامی تخصص دارد. در سال ۲۰۲۴، ۶.۳ میلیارد دلار از درآمد شرکت مذکور در بخش دفاعی بود.
صنایع هوافضای اسرائیل: این شرکت دولتی دفاعی-هوافضا در زمینه سیستمهای دفاع موشکی، ماهوارهها، پهپادهای جنگی و فناوری رادار تخصص دارد و در سال ۲۰۲۴، ۵.۲ میلیارد دلار از درآمد آن از بخش دفاعی حاصل شده بود.
رافائل: این شرکت نیز یک شرکت دولتی و حمایتکننده سیستم دفاع موشکی گنبد آهنین اسرائیل است. رافائل همچنین مهمات هدایتشونده دقیقی را تولید میکند که این مهمات عمدتا توانستهاند در تعقیب اهداف خود عملکرد قابل قبولی داشته باشند. این شرکت نیز در سال ۲۰۲۴، ۴.۷ میلیارد دلار از درآمد خود را از فروش تجهیزات دفاعی کسب کرده است.
میزان افزایش هزینه تجهیزات نظامی جهان در سالهای اخیر
بنا بر گزارش SIPRI، هزینههای دفاعی جهان در سال ۲۰۲۴ با ۹.۴ درصد افزایش به ۲.۷ تریلیون دلار رسید. علاوه بر این، در سازمانهایی مانند ناتو اعضای آن متعهد شدهاند که بودجه دفاعی سالانه خود را تا سال ۲۰۳۵ از ۲ درصد به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی شان افزایش دهند و صدها میلیارد دلار به هزینههای سالانه نظامی خود بیفزایند.
این سیاست پس از آن اتخاذ شد که ذخایر مهمات و تسلیحات جهان که در جنگهای اوکراین و خاورمیانه مورد استفاده قرار گرفته بودند به سرعت با کاهش مواجه شد. پیمانکاران بزرگ شرکتهای تسلیحاتی، میلیاردها دلار برای ساخت سفارشات جدید سرمایهگذاری کردند تا پاسخگوی نیاز رو به افزایش جنگهای کنونی جهان باشند. البته از قِبل این سرمایهگذاری به درآمدهای هنگفت و نجومی میلیارد دلاری نیز دست یافتند.