فراخوان بیل گیتس برای حفاظت از مشاغل انسانی در برابر هوش مصنوعی
بنیانگذار مایکروسافت میگوید سرعت حیرتانگیز پیشرفت هوش مصنوعی، ما را بهسوی یکی از پرتلاطمترین دورانهای تاریخ بشر سوق میدهد. بیل گیتس در یادداشتی که روز چهارشنبه در وبسایت شخصیاش منتشر کرد، از شرکتهای فناوری و قانونگذاران خواست خطراتی را که این تکنولوژی قدرتمند برای بشریت به همراه دارد، همین حالا جدی بگیرند.
به گزارش زومیت، گیتس میگوید «هوش مصنوعی یا بزرگترین عامل برابری در تاریخ خواهد بود، یا بدترین منبع بیعدالتی». او بیشتر عمرش را با این رؤیا گذراند که کامپیوترها روزی کارهایی را انجام دهند که زمانی فقط از انسان برمیآمد و سپس تمرکز اصلیاش را روی مسائلی مثل سلامت و آموزش گذاشت.
به عقیدهی گیتس هوش مصنوعی از یک سو میتواند تواناییهای انسانی را شدیداً گسترش دهد و ازسویدیگر نابرابریهایی را که سالها برای کاهششان تلاش کرد، عمیقتر کند. از نگاه او جهان هنوز برای گذار به عصر جدید آماده نیست و هیچکس، نه دولتها و شرکتها و نه جوامع برنامهی روشنی برای مدیریت افق پیش رو ندارد.
گیتس حتی میگوید اگر برنامهای معتبر و جهانی برای آهستهتر کردن پیشرفت هوش مصنوعی وجود داشت، احتمالاً از آن حمایت میکرد. اما چنین سناریویی را واقعبینانه نمیبیند؛ زیرا رقابتهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی کشورها و شرکتها قطار فناوری را با تمام سرعت به جلو میرانند.
هوش مصنوعی از کنترل خارج میشود
بسیاری از ناظران و تحلیلگران، با نگاهی به گذشته، سعی میکنند به ما آرامش خاطر بدهند. آنها گذار تکنولوژیک هوش مصنوعی را به تغییرات بزرگ گذشته تشبیه میکنند و میگویند همانطور که روزگاری نیروی کار در ایالات متحده از مزارع کشاورزی به سمت کارهای دفتری سرازیر شد، هوش مصنوعی هم مشاغل جدیدی خلق خواهد کرد.
پایان عصر کارهایی که میشناختیم
بیل گیتس در یادداشت جدید خود یادآوری میکند تحولاتی که از هوش مصنوعی ناشی میشوند، با همهی تغییراتی که تاکنون دیدهایم متفاوتاند. برای مثال گذار از کشاورزی به کارهای دفتری، طی چندین نسل رخ داد و مشاغل جدیدی را به وجود آورد که به قدرت تفکر مردم نیاز داشتند؛ اما هوش مصنوعی میتواند جایگزین شناخت انسانی شود. او مینویسد:
موج تغییرات جدید در عرض یک دهه همهچیز را زیر و رو میکند، نه طی چند نسل
«هوش مصنوعی اکنون میبیند، میشنود، استدلال میکند و بهزودی کارهای فیزیکی را به روانیِ انسانها انجام خواهد داد. موج این تغییرات در عرض چند نسل اتفاق نمیافتد، بلکه در طول یک دهه، حوزههایی مانند حقوق، پشتیبانی مشتریان، پزشکی، مهندسی نرمافزار و تولید را زیر و رو خواهد کرد.
در حال حاضر مدلهای هوش مصنوعی و رباتهای فیزیکی هنوز با هم فاصله قابلتوجهی دارند، ولی نهایتاً هزینهی رباتها نیز پایین خواهد آمد و بازار کار را تحتتأثیر قرار میدهد. وقتی شرکتی با استفاده از ماشینها هزینههایش را کاهش دهد، رقبا نیز تحتفشار قرار میگیرند تا همین کار را تکرار کنند و در نهایت فرصتهای شغلی مطلوب بهشدت کاهش مییابد.»
گیتس انتظار ندارد همهی کسانی که شغلشان را از دست میدهند برای همیشه بیکار بمانند. بسیاری به مشاغل دیگری میروند، آموزش میبینند و مسیر تازهای پیدا میکنند. ولی بدون مداخله، تعداد مشاغل خوب کمتر میشود و سهم بزرگتری از منافع اقتصادی هوش مصنوعی در اختیار گروه کوچکی قرار میگیرد.
با ارزان شدن رباتها، فشار رقابت اقتصادی فرصتهای شغلی مطلوب را به شدت کاهش میدهد
بهزعم او جوانان از وضعیت بازار کار آسیب بیشتری میبینند. آنها از فعالترین کاربران هوش مصنوعیاند و شاید بهتر از بسیاری دیگر ببینند که قابلیت مدلها با چه سرعتی افزایش پیدا میکند. ولی مشاغل ابتدایی که تجربه و مهارت لازم را برای رسیدن جوانان به موقعیتهای بالاتر را فراهم میکنند، زودتر زیر فشار اتوماسیون نابود میشوند.
وقتی هوش مصنوعی بتواند کاری را تقریباً بدون خطا انجام دهد و نیازی به نظارت انسانی نداشته باشد، شرکتها تمام انگیزههای اقتصادی خود را برای حفظ نیروی انسانی از دست خواهند داد.
افزایش ویرانی با ابزارهای هوشمند
به عقیدهی گیتس بحران هوش مصنوعی صرفاً به ازدسترفتن شغل محدود نمیشود؛ ابزارهای قدرتمند در دست بازیگران بداندیش میتوانند فاجعه بیافرینند. پیشازاین هم اطلاعات ساخت سلاحها یا ویروسهای کامپیوتری در اینترنت وجود داشت، اما هوش مصنوعی هم دسترسی به این اطلاعات را آسانتر میکند و هم عملیکردن آنها را نیز بهشدت تسهیل میسازد.
حتی مجرمانی با مهارتهای بسیار محدود، به لطف هوش مصنوعی میتوانند اهدافی در مقیاسهای مختلف، از افراد عادی گرفته تا شرکتها و دولتها را هدف قرار دهند. کلاهبرداریهای پیشرفته، تولید انبوه اطلاعات نادرست، دیپفیک و سیستمهای نظارتی، آسیبهایی هستند که مردم در زندگی روزمره خود بهوضوح حس خواهند کرد.
مجرمان راحتتر از هر زمانی میتوانند اهدافی در مقیاسهای مختلف را تخریب کنند
همان مدلی که نقصهای نرمافزاری را برای شرکتها پیدا میکند، میتواند به یک مجرم برای سوءاستفاده از همان آسیبپذیریها یاری برساند. در این میان، زیرساختهای کلیدی مثل بیمارستانها، شبکههای توزیع برق، سیستمهای آبی و نهادهای مالی به اهدافی آسیبپذیر تبدیل میشوند.
دوگانگی «مزایا و پتانسیل تخریب» در حوزه بیوتکنولوژی هم اهمیت زیادی خواهد داشت؛ زیرا هوش مصنوعی میتواند طراحی دارو و واکسن را سرعت بدهد، اما درعینحال ساخت عوامل بیماریزای خطرناک را برای بازیگران مخرب آسانتر کند.
گلخانههای شیشهای و مرگ مهارتهای ارتباطی
گیتس در ادامه میگوید تعامل با همدمهای هوش مصنوعی که همیشه در دسترساند، هرگز از دست شما عصبانی نمیشوند و شما را از منطقه امنتان خارج نمیکنند، پتانسیل بالایی برای اعتیادآوری دارد. این سیستمها ما را از یادگیری درسهای مهمی که از طریق برقراری ارتباط با انسانهای دیگر میآموزیم، محروم میکنند.
گیتس هشدار میدهد که این ابزارها میتوانند رشد روانی کودکان را برای تمام عمر مختل کنند. او میگوید: «یک همدم هوش مصنوعی که طوری طراحی شده تا هرگز شما را ناراحت نکند، یک گلخانه بزرگ و محافظتشده است.»
هوش مصنوعی ما را از یادگیری درسهای تلخ اما ضروری ارتباطات انسانی محروم میکنند
کودکانی که فضای گلخانهای هوش مصنوعی رشد میکنند و با ریسکهای کوچک مواجه نمیشوند، درست مانند درختانی که از باد در امان ماندهاند، پیش از رسیدن به بلوغ در برابر کوچکترین اضطرابها ناتوان خواهند شد.
به گفتهی بنیانگذار مایکروسافت، در دورانی که به دلیل وفور دیپفیک و اطلاعات نادرست شخصیسازیشده به مهارت تفکر انتقادی نیاز بیشتری داریم، استفاده بیش از حد از هوش مصنوعی میتواند دقیقاً همین مهارت حیاتی را در نسلهای آینده تضعیف کند.
