پتروشیمی تندگویان تنها ۲۵ درصد روال سابق چیپس تحویل می‌دهد / نیاز ارزی صنعت نساجی برای واردات بیشتر شد
کاهش تقاضا ۳۵ درصد اعلام شد
صنعت نساجی در حالی با افزایش هزینه‌های تولید، ناترازی انرژی و محدودیت‌های ارزی دست‌وپنجه نرم می‌کند که زنجیره تأمین این صنعت بیش از گذشته به تصمیم‌های ارزی و وارداتی گره خورده است. از تأمین مواد اولیه گرفته تا ماشین‌آلات و مواد مورد نیاز خطوط تولید، هر اختلالی در ابتدای زنجیره می‌تواند در نهایت خود را در قیمت و عرضه محصولات نهایی نشان دهد.
به گزارش تجارت نیوز، از سوی دیگر، کاهش تولید برخی مواد اولیه داخلی، آسیب به زیرساخت‌های انرژی و پتروشیمی و افت تقاضای مصرف‌کنندگان، معادله پیچیده‌ای را پیش روی تولیدکنندگان قرار داده است. در چنین شرایطی این پرسش مطرح می‌شود که صنعت نساجی تا چه اندازه به واردات وابسته است؟ کدام مواد اولیه بیشترین خروج ارز را به خود اختصاص می‌دهند؟ آیا ظرفیت تولید داخلی می‌تواند نیاز این صنعت را پوشش دهد؟
نیاز سالانه کشور در بخش حدود ۱۸۰ هزار تن است / دو سوم نیاز پنبه کشور وابسته به واردات است / ارزش ارزی واردات پنبه حدود ۲۲۰ تا ۲۳۰ میلیون دلار در سال برآورد می‌شود
شجاع‌الدین امامی‌رئوف، دبیر انجمن صنایع نساجی ایران، با اشاره به میزان وابستگی صنعت نساجی به واردات مواد اولیه به تجارت‌نیوز گفت: در بخش پنبه، نیاز سالانه کشور حدود ۱۸۰ هزار تن است که از این میزان حدود ۶۰ هزار تن در داخل تولید می‌شود و مابقی از طریق واردات تأمین می‌شود. به این ترتیب، حدود دو سوم نیاز پنبه کشور وابسته به واردات است.
وی با بیان اینکه قیمت هر کیلو پنبه وارداتی به طور متوسط حدود دو دلار است، افزود: با توجه به حجم واردات، ارزش ارزی واردات پنبه حدود ۲۲۰ تا ۲۳۰ میلیون دلار در سال برآورد می‌شود.
تولید الیاف پلی‌استر به تأمین چیپس پتروشیمی وابسته است
امامی‌رئوف با اشاره به وضعیت الیاف پلی‌استر اظهار کرد: در این بخش تقریبا خودکفایی وجود دارد، مشروط بر اینکه چیپس پلی‌استر مورد نیاز از سوی پتروشیمی تندگویان تأمین شود. در سال گذشته به طور میانگین حدود ۳۵۰ هزار تن چیپس پلی‌استر از پتروشیمی تندگویان خریداری شد و حدود ۵۰ تا ۱۰۰ هزار تن نیز واردات چیپس پلی‌استر انجام گرفت.
او با تأکید بر اینکه امسال شرایط تأمین چیپس پلی‌استر تغییر کرده است، بیان کرد: به دلیل آسیب‌هایی که به پتروشیمی‌ها وارد شد و مشکلات مربوط به تأمین یوتیلیتی و مواد اولیه، تولید پتروشیمی تندگویان کاهش پیدا کرد. در حالی که در سال‌های گذشته حدود ۶ هزار تن چیپس پلی‌استر در هفته از این پتروشیمی خریداری می‌شد، در شش ماه نخست امسال به طور میانگین حدود هزار و ۵۰۰ تن در هفته از بورس خریداری شده است؛ یعنی حدود ۲۵ درصد روند سابق.
وی ادامه داد: کاهش تولید داخلی چیپس پلی‌استر موجب شده است نیاز ارزی صنعت نساجی برای واردات این ماده اولیه نسبت به سال گذشته افزایش پیدا کند.
بخش عمده پروپیلن در داخل تأمین می‌شود
دبیر انجمن صنایع نساجی ایران درباره وضعیت تأمین پلی‌پروپیلن توضیح داد: در سال‌های گذشته بخش عمده نیاز کشور به پلی‌پروپیلن از داخل تأمین شده و میزان واردات بسیار محدود بوده است. نیاز سالانه کشور به این ماده حدود ۸۰ هزار تن برآورد می‌شود که نزدیک به ۹۵ درصد آن از تولید داخلی تأمین می‌شود.
امامی‌رئوف با اشاره به اینکه تعدد پتروشیمی‌های خصوصی و تولیدکنندگان پلی‌پروپیلن باعث شده این بخش با مشکلات کمتری مواجه شود، اظهار کرد: در مجموع، مواد اولیه پایه مورد نیاز صنعت نساجی شامل چند قلم اصلی مانند پنبه، چیپس پلی‌استر، پلی‌پروپیلن، الیاف اکریلیک، ویسکوز، پشم، نایلون و سایر الیاف است.
او با بیان اینکه الیاف اکریلیک تقریبا به طور کامل از طریق واردات تأمین می‌شود، افزود: نیاز سالانه کشور به این محصول حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ هزار تن است که عمده آن از محل واردات تأمین می‌شود. ویسکوز نیز به دلیل شرایط اقلیمی و محدودیت‌های تولید داخلی، تقریبا به طور کامل وارداتی است و ارزش واردات آن حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون دلار در سال برآورد می‌شود.
بخش قابل توجهی از مواد اولیه خام و پایه صنعت نساجی به جز پلی‌استر و پلی‌پروپیلن، از طریق واردات تأمین می‌شود / واردات ماشین‌آلات و مواد کمکی همچنان بالاست
دبیر انجمن صنایع نساجی با اشاره به وضعیت سایر مواد اولیه تاکید کرد: پشم، نایلون، ابریشم و سایر الیاف نیز عمدتاً امکان تولید داخلی ندارند و حدود ۵۰ میلیون دلار واردات در این بخش انجام می‌شود. در مجموع، بخش قابل توجهی از مواد اولیه خام و پایه صنعت نساجی به جز پلی‌استر و پلی‌پروپیلن، از طریق واردات تأمین می‌شود.
او درباره ماشین‌آلات صنعت نساجی نیز تشریح کرد: ماشین‌آلات و فناوری‌های مورد استفاده در این صنعت عمدتاً وارداتی هستند و ساخت داخل قابل توجهی در این بخش وجود ندارد. در حوزه رنگ و مواد کمکی نیز واحدهای تولید داخلی پاسخگوی نیاز صنعت نیستند و وابستگی به واردات در این بخش بالاست.
وی با توضیح درباره زنجیره ارزش صنعت نساجی اظهار کرد: مواد اولیه پس از ورود به کشور در یک زنجیره به الیاف، نخ، پارچه و سپس پوشاک، کالای خواب، فرش، موکت و سایر محصولات تبدیل می‌شوند. بنابراین هرچه میزان واردات در ابتدای زنجیره بیشتر باشد، انتظار می‌رود در حلقه‌های انتهایی زنجیره وابستگی به واردات کاهش پیدا کند.
واردات پارچه می‌تواند ارز بیشتری نسبت به مواد اولیه مصرف کند
دبیر انجمن صنایع نساجی ایران با اشاره به میزان واردات نخ توضیح داد: در بخش نخ، حدود ۳۵۰ میلیون دلار واردات انجام شده است. در حوزه پارچه نیز طی سال‌های گذشته روند واردات افزایشی بوده، در حالی که با توجه به شرایط ارزی کشور و وضعیت اقتصادی ناشی از جنگ، لازم است واردات این بخش تا حد امکان محدود شود.
وی تأکید کرد: هدف باید این باشد که از همان مواد اولیه‌ای که وارد کشور می‌شود، مراحل ریسندگی، بافندگی و تکمیل در داخل انجام شود تا ارزش افزوده و اشتغال ایجادشده در این زنجیره به داخل کشور منتقل شود.
او با ارائه مثالی درباره میزان ارز مورد نیاز در حلقه‌های مختلف زنجیره افزود: یک کیلو چیپس پلی‌استر ممکن است حدود یک دلار ارزش داشته باشد، اما زمانی که همین ماده اولیه در داخل کشور به پارچه تبدیل می‌شود، ارزش آن می‌تواند به حدود ۱۰ دلار برسد. بنابراین واردات یک کیلو پارچه به معنای خروج ارز بیشتری نسبت به واردات ماده اولیه و انجام فرآیند تولید در داخل است.
واردات باید به مواد فاقد تولید داخلی محدود شود
امامی‌رئوف با بیان اینکه بخشی از واردات اجتناب‌ناپذیر است، اظهار کرد: در مواردی که امکان تولید داخلی یا محصول مشابه وجود ندارد، ناگزیر باید واردات انجام شود. همچنین ممکن است برای تنظیم بازار در برخی بخش‌ها واردات ضروری باشد، اما این موضوع باید با مدیریت وزارت صنعت، معدن و تجارت و دفتر صنایع پوشاک انجام شود تا واردات به کالاهایی محدود شود که امکان تولید داخلی آنها وجود ندارد یا برای تنظیم بازار ضروری هستند.
قطعی برق هزینه تولید نساجی را افزایش داده است
امامی‌رئوف با اشاره به مشکلات تأمین انرژی صنعت نساجی گفت: ناترازی انرژی و قطعی برق طی سه تا چهار سال اخیر همواره یکی از مشکلات واحدهای نساجی بوده است. تعطیلی واحدهای تولیدی علاوه بر افزایش استهلاک قطعات و تجهیزات، میزان ضایعات را نیز بالا می‌برد؛ به‌ویژه در خطوط تولید الیاف که به صورت پیوسته و مداوم فعالیت می‌کنند.
وی با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی برای قطعی برق بیان کرد: لازم است برنامه قطع برق واحدهای صنعتی از قبل مشخص و زمان‌بندی شود تا تولیدکنندگان بتوانند فرآیند تولید را با این محدودیت‌ها هماهنگ کنند.
او ادامه داد: بخشی از واحدهای صنعتی برای جبران قطعی برق به استفاده از ژنراتورهای فسیلی و گازوئیلی روی آورده‌اند، اما تأمین گازوئیل نیز با مشکلات مختلفی مواجه است. قیمت گازوئیل طی دو سال اخیر از حدود لیتری ۳۰۰ تا ۴۰۰ تومان به حدود ۴۵ تا ۵۰ هزار تومان در برخی استان‌ها رسیده و تأمین آن نیز به سادگی انجام نمی‌شود.
کاهش تقاضا در حلقه‌های انتهایی زنجیره بیشتر دیده می‌شود
دبیر انجمن صنایع نساجی ایران با اشاره به وضعیت صنعت در شرایط فعلی گفت: در کنار مشکلات ناشی از ناترازی انرژی و آسیب‌های واردشده به نیروگاه‌ها و پتروشیمی‌ها، کاهش تقاضا و تولید نیز تحت تأثیر شرایط اقتصادی، جنگ، تحریم و محدودیت‌های تجاری اتفاق افتاده است. این عوامل تا حدودی اثر یکدیگر را خنثی کرده‌اند و به همین دلیل فشار قطعی برق نسبت به سال گذشته به شکل محسوسی تشدید نشده است.
او با اشاره به نگرانی صنعت از وضعیت تأمین گاز در زمستان اظهار کرد: با توجه به تجربه سال‌های گذشته، نگرانی درباره کمبود گاز در زمستان همچنان وجود دارد و باید دید در ماه‌های پیش‌رو وضعیت تأمین انرژی صنایع چگونه خواهد بود.
این کارشناس درباره میزان کاهش تقاضا نیز گفت: در یک نظرسنجی از بیش از ۱۰۰ واحد صنعتی، میزان کاهش تقاضا حدود ۳۵ درصد اعلام شده است. البته شدت این کاهش در حلقه‌های مختلف زنجیره نساجی متفاوت است و در بخش پوشاک پررنگ‌تر دیده می‌شود.
رکود با تأخیر به ابتدای زنجیره نساجی می‌رسد
دبیر انجمن نساجی با بیان اینکه کاهش تقاضا در بخش فرش و موکت نیز قابل توجه است، افزود: در بخش ریسندگی ممکن است کاهش تقاضا کمتر از حلقه‌های انتهایی زنجیره باشد و در مقابل، مشکل تأمین مواد اولیه پررنگ‌تر دیده شود. دلیل این موضوع آن است که رکود و کاهش تقاضا با تأخیر در طول زنجیره منتقل می‌شود.
امامی‌رئوف در پایان خاطرنشان کرد: هرچه واحدها در ابتدای زنجیره قرار داشته باشند، با مشکل تأمین مواد اولیه بیشتری مواجه‌اند و کاهش تقاضای محصول آنها کمتر احساس می‌شود؛ اما هرچه به انتهای زنجیره نزدیک می‌شویم، کاهش تقاضای مصرف‌کننده و افت فروش محصولات بیشتر نمایان می‌شود.