فناوریهای کاهش مصرف انرژی در ساختمان، پشت سد استانداردها
به گزارش ایسنا، بخش ساختمان یکی از بزرگترین مصرف کنندگان انرژی در جهان و ایران به شمار میرود. بر اساس گزارشهای بینالمللی، ساختمانها حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد مصرف نهایی انرژی و نزدیک به یکسوم انتشار گازهای گلخانهای را به خود اختصاص میدهند. در ایران نیز به دلیل اقلیم متنوع، استفاده گسترده از سوختهای فسیلی، پایین بودن راندمان انرژی در بسیاری از ساختمانها و اجرای ناکافی الزامات مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان، بخش قابل توجهی از انرژی تولیدی کشور در ساختمانهای مسکونی، اداری و تجاری هدر میرود.
کارشناسان معتقدند بخش مهمی از این اتلاف انرژی از طریق پوسته ساختمان، دیوارها، سقف، پنجرههای غیراستاندارد، سامانههای گرمایشی و سرمایشی کمبازده و نبود مدیریت هوشمند مصرف رخ میدهد. در برخی ساختمانهای قدیمی، میزان اتلاف انرژی چندین برابر استانداردهای جهانی برآورد میشود؛ موضوعی که علاوه بر افزایش هزینههای خانوارها و دولت، فشار مضاعفی بر شبکه انرژی کشور وارد میکند.
در سالهای اخیر، توسعه فناوریهای نوین ساختمانی راهکارهای متعددی برای کاهش مصرف انرژی و افزایش بهرهوری ارائه کرده است. استفاده از پنجرههای چندجداره کمگسیل (Low-E)، عایقهای حرارتی پیشرفته، پوششهای نانویی کاهشدهنده تبادل حرارتی، سامانههای مدیریت هوشمند ساختمان (BMS)، حسگرهای کنترل مصرف انرژی، تجهیزات سرمایشی و گرمایشی پربازده، شیشههای هوشمند و فناوریهای مبتنی بر اینترنت اشیاء از جمله این راهکارها به شمار میروند.
همزمان با رشد زیستبوم فناوری کشور، شرکتهای دانشبنیان ایرانی نیز موفق به توسعه محصولات و فناوریهای متعددی در این حوزه شدهاند. تولید انواع پوششها و رنگهای نانویی عایق حرارت، پنجرهها و شیشههای کممصرف، سامانههای هوشمند مدیریت انرژی، مواد نوین عایق ساختمانی و تجهیزات پایش مصرف انرژی از جمله فناوریهای بومی هستند که میتوانند نقش مؤثری در کاهش شدت مصرف انرژی در کشور ایفا کنند.
با این حال، متخصصان تأکید میکنند که توسعه فناوری به تنهایی کافی نیست و استانداردسازی، تدوین ضوابط فنی، نظارت بر اجرای مقررات و ایجاد مشوقهای اقتصادی برای استفاده از فناوریهای نوین، از الزامات اصلی دستیابی به ساختمانهای کممصرف و پایدار محسوب میشود. در شرایطی که ناترازی انرژی به یکی از چالشهای مهم کشور تبدیل شده است، بهرهگیری از فناوریهای نوین ساختمانی و حرکت به سمت استانداردهای سختگیرانهتر انرژی میتواند یکی از مؤثرترین راهکارها برای کاهش مصرف، افزایش تابآوری شبکه انرژی و حفاظت از محیط زیست باشد.
دکتر عماد احمدوند در گفتوگو با ایسنا با اشاره به فناوریهای ایرانی برای صنعت ساختمان، درباره چالشهای ورود فناوریهای نوین به صنعت ساختمان، گفت: معمولاً محصولات فناورانه جدید از سطح استانداردهای موجود فراتر هستند، چرا که استانداردهای اجباری عمدتاً بر اساس میانگین فناوریها و محصولات موجود تدوین میشوند و نه بر مبنای توانمندی شرکتهای پیشرو.
وی افزود: این موضوع در برخی موارد به مانعی برای توسعه بازار محصولات دانشبنیان تبدیل میشود. به عنوان مثال، در حوزه عایقهای ساختمانی ممکن است استانداردها حداقل ضخامت مشخصی را برای عایق تعیین کرده باشند، در حالی که یک محصول فناورانه جدید بتواند با یکدهم آن ضخامت، همان میزان کارایی و اثربخشی را ارائه دهد. در چنین شرایطی محصول با وجود عملکرد بهتر، با محدودیتهای ناشی از استانداردهای موجود مواجه میشود.
احمدوند با تأکید بر ضرورت همگامسازی توسعه فناوری و استانداردسازی، اظهار کرد: توسعه محصولات نوآورانه و بهروزرسانی استانداردها باید به صورت متوازن و همزمان پیش برود. از این رو، تعاملات گستردهای با نهادهای مقرراتگذار و دستگاههای مسئول تدوین ضوابط و مقررات، از جمله در حوزه مقررات ملی ساختمان، در دستور کار قرار گرفته است.
وی خاطرنشان کرد: سال گذشته با همکاری ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو و مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، یک ساختمان الگویی برای نمایش کاربرد محصولات دانشبنیان در صنعت ساختمان ایجاد شد.
دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو افزود: در این ساختمان تنها از محصولات نانویی استفاده نشده، بلکه حدود ۱۵۰ محصول دانشبنیان در بخشهای مختلف به کار گرفته شده است تا قابلیتها و مزایای فناوریهای نوین در عمل به نمایش گذاشته شود.
وی تأکید کرد: این پروژه نشان میدهد که استفاده از محصولات دانشبنیان میتواند عملکردی فراتر از الزامات و مقررات موجود، بهویژه در حوزه مصرف انرژی ایجاد کند.
به گفته احمدوند، همافزایی میان نهادهای توسعه فناوری از جمله معاونت علمی ریاستجمهوری و دستگاههای مسئول تدوین مقررات ساختمانی میتواند زمینه تسهیل ورود فناوریهای نوین به بازار و توسعه کاربرد آنها در صنعت ساختمان را فراهم کند.