بخشی از خسارت‌ها در جنگ مربوط به پالایشگاه‌های گازی بود که بخشی از خوراک صنعت پتروشیمی شامل گاز طبیعی و میعانات گازی را تحت‌تأثیر قرار داد، همچنین به برخی تأسیسات جانبی صنعت پتروشیمی حملات مستقیم شد و نیروگاه‌هایی که وظیفه تأمین برق و بخار مجتمع‌های پتروشیمی را به عهده داشتند، هدف قرار گرفتند و متأسفانه بخشی از ظرفیت تولید برق و بخار تحت‌تأثیر قرار گرفت.

اما با تلاش دست‌اندرکاران در صنعت نفت و پتروشیمی، این ظرفیت در حال بازگشت است، به طوریکه تنها در هفته جاری دو مجتمع بزرگ پتروشیمی به مدار تولید بازگشته‌اند و به گفته مسوولان، این روند ادامه خواهد داشت و سایر شرکت‌ها نیز به‌تدریج فعالیت خود را از سر خواهند گرفت که نتیجه آن، ایجاد آرامش بیشتر در بازار خواهد بود.

بلافاصله پس از وقوع حوادث در جنگ رمضان، کمیته‌های بازیابی و بازسازی فعالیت خود را آغاز کردند که هدفشان استفاده حداکثری از امکانات موجود، بهره‌گیری از منابع پراکنده تأمین بخار و همچنین تأمین برق از ظرفیت‌های موجود صنعت نفت، نیروگاه‌های متصل به شبکه و بورس انرژی بود تا شرکت‌های پتروشیمی با اولویت تأمین نیاز مردم و صنایع پایین‌دستی هرچه سریع‌تر به مدار تولید بازگردند.

برای مرحله نخست بازیابی، یک برنامه کوتاه‌مدت دوماهه تعریف شده است که فاز نخست آن تا پایان خرداد دنبال می‌شود و قرار است در مراحل بعدی، شرکت‌های بیشتری به‌تدریج به مدار تولید بازگردند.

روند افزایشی عرضه محصولات پتروشیمی در بازار

بر این اساس عرضه محصولات پتروشیمی در هفته‌های گذشته افزایش یافته است و با افزایش عرضه‌ها، حجم رقابت در بورس کالا کاهش پیدا کرده است و انتظار می‌رود با عملیاتی‌شدن دوباره برخی شرکت‌ها در هفته‌های اخیر و عرضه محصولات آن‌ها، آرامش بیشتری بر بازار این محصولات حاکم شود.

در این باره حسن عباس‌زاده – معاون وزیر نفت با تأکید بر اینکه کنترل و پایش مضاعف انبارها و عرضه محصولات پتروشیمی به بازار در حال انجام است، گفته که حجم رقابت در بورس کاهش یافته و امیدواریم محصولات نهایی با قیمت مناسب‌تری در اختیار مصرف‌کنندگان قرار گیرد.

به گفته او پیش از آغاز جنگ، انبارهای ذخیره‌سازی برای بسیاری از محصولات راهبردی و اولویت‌دار در داخل و خارج از مناطق عملیاتی پیش‌بینی شده بود، تصریح کرد: بخشی از این ذخایر در انبارهای پتروشیمی و بخشی نیز در شهرهای محل مصرف نگهداری می‌شد و برای هر محصول، ذخایر کافی چندماهه در نظر گرفته شده بود.

بازار پلیمر و پلاستیک به ثبات رسید

طبق اعلام مسوولان خوشبختانه زنجیره تولید پلی‌اتیلن در جنگ آسیب ندید. بااین‌حال، در روزهای ابتدایی پس از حملات، نگرانی‌هایی در جامعه و میان فعالان صنایع پایین‌دستی نسبت به آینده تولید صنعت پتروشیمی شکل گرفته بود و نوعی التهاب در بازار ایجاد شد.

اما با برگزاری نشست‌های مستمر با انجمن‌ها و تولیدکنندگان پایین‌دستی و تشریح برنامه‌های بازسازی، این نگرانی‌ها تا حد زیادی برطرف شد و برخی مجتمع‌ها که آسیبی ندیده بودند، بلافاصله تولید خود را آغاز کردند و محصولات ذخیره‌شده در انبارها به بورس کالا عرضه شد و امروز بازار محصولات پلیمری و پلاستیکی به ثبات مناسبی رسیده است. حتی در بعضی محصولات، در همین اوضاع کنونی، تولید بیش از نیاز داخلی است.

با این حال پس از اعلام آتش‌بس، به‌صورت موقت محدودیت‌هایی برای صادرات برخی محصولات اعمال شد تا نیاز داخلی به‌طور کامل تأمین شود، اما اکنون برای بخشی از محصولاتی که مازاد تولید دارند و انبارها از آن‌ها پر شده، مجوز صادرات دوباره صادر شده است. البته برای محصولاتی که همچنان با محدودیت عرضه روبه‌رو هستند، ممنوعیت صادرات برقرار است.

تداوم روند افزایشی عرضه‌ محصولات پتروشیمی

مدیران صنایع پایین‌دستی صنایع پتروشیمی هم از بهبود روند تأمین مواد اولیه صنایع پایین‌دستی خبر می‌دهند که با افزایش تدریجی عرضه‌ها و تداوم محاسبه قیمت پایه محصولات پتروشیمی همچنان بر مبنای نرخ‌های جهانی پیش از جنگ، بازار در مسیر تعادل قرار گرفته است.بر این اساس، با توجه به افزایش حجم عرضه‌ها، مقدار رقابت‌ها در بورس کالا و بورس انرژی در حال کاهش است و قیمت‌ها نیز به‌تدریج به سطوح منطقی‌تر بازمی‌گردد.

بخشی از نیازهایی که طی هفته‌های گذشته بدون پاسخ مانده بود، اکنون به گفته متقی، مدیر توسعه صنایع پایین‌دستی شرکت ملی صنایع پتروشیمی در حال تأمین است و در تأمین محصولات مورد نیاز صنایع پایین‌دستی، به‌تدریج به شرایط عادی نزدیک می‌شویم.

با بیان اینکه هرچند هنوز به نقطه تعادل پارسال نرسیده‌ایم، اما وضع عرضه‌ها نسبت به ماه گذشته به‌شکل محسوسی بهبود یافته است، افزود: برای نمونه، حجم عرضه در هفته سوم خرداد نسبت به هفته گذشته افزایش می‌یابد و این روند افزایشی با بازگشت مجتمع‌های پتروشیمی پس از عملیات بازسازی و بازتوانی ادامه‌دار خواهد بود.

به عنوان نمونه، عرضه پی‌وی‌سی نسبت به هفته‌های قبل بهتر شده است و انتظار می‌رود تا دو هفته آینده حجم عرضه‌ها نیز افزایش یابد. اکنون به‌طور هم‌زمان دو گرید مهم شامل S60 مورد استفاده در صنایع پزشکی و حوزه بهداشت و درمان و همچنین S65 مورد استفاده در تولید لوله، اتصالات و سایر کاربردهای صنعتی هم‌زمان تولید و عرضه می‌شود.

همچنین درباره تأمین مواد اولیه سایر صنایع پایین‌دستی گفته شده که با توجه به اصلاح سهمیه‌ها ازسوی وزارت صنعت، معدن و تجارت و هم‌زمان با افزایش عرضه محصولات پتروشیمی، محدودیت‌های موجود در تأمین مواد اولیه کاهش یافته و شرایط بازار به‌تدریج در حال بازگشت به وضع عادی است.

افزایش قیمتی اعمال نشده است

از سوی دیگر طبق گفته مدیر توسعه صنایع پایین‌دستی شرکت ملی صنایع پتروشیمی، در شرایط کنونی هیچ‌گونه افزایش قیمت ناشی از رشد قیمت‌های جهانی در محصولات پتروشیمی اعمال نشده و در این زمینه طبق مصوبه شورای عالی امنیت ملی اقدام و فقط تأثیر تغییرات نرخ ارز در محاسبات لحاظ می‌شود. سیاست قیمت‌گذاری هم در حوزه خوراک پتروشیمی‌ها و هم در قیمت محصولات عرضه‌شده در بورس اجرا می شود و تابع ابلاغیه نهادهای بالادستی مجاز در این زمینه است.

در این میان، افزایش قیمت شوینده‌ها در روزهای اخیر توجه افکار عمومی را به خود جلب کرده اما طبق پیگیری‌ها آنچه به صنعت پتروشیمی مربوط می‌شود، تأمین ماده اولیه شوینده‌ها (LAB) است که به گفته متقی در این بخش هیچ‌گونه افزایش قیمتی نداشته‌ اند و قیمت‌ها همچنان براساس نرخ‌های قبل از نهم اسفند ۱۴۰۴، پیش از آغاز جنگ تحمیلی سوم است و همه معاملات LAB در بورس کالا نیز بدون رقابت انجام شده و خریداران این محصول را به‌طور کامل با قیمت پایه خریداری کرده‌اند.

اما طبق اظهارات مدیر توسعه صنایع پایین‌دستی شرکت ملی صنایع پتروشیمی ممکن است در برخی مقاطع مشکلاتی در حوزه حمل‌ونقل و لجستیک وجود داشته، اما همه مواد اولیه مورد نیاز تولیدکنندگان شوینده‌ها ازسوی صنعت پتروشیمی تأمین شده و هیچ افزایش قیمتی در این زمینه رخ نداده است.